Co to są fundusze inwestycyjne?
Fundusze inwestycyjne to efektywna forma lokaty kapitału, która w ostatnich latach zyskuje na popularności. Obserwując zmiany jakie zachodzą na polskim rynku kapitałowym można być jednak pewnym burzliwego rozwoju funduszy w perspektywie najbliższych lat. Tym bardziej, że ich sprawne funkcjonowanie możliwe jest teraz dzięki ustawie z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych na mocy której fundusze uzyskały osobowość prawną.
Fundusze zostały stworzone dla ludzi, którzy chcieliby wykorzystać duży potencjał zysków na rynku finansowym, ale nie chcą, nie potrafią lub nie mają czasu samodzielnie prowadzić analiz i na bieżąco podejmować decyzji inwestycyjnych. Jako zinstytucjonalizowana forma wspólnego inwestowania, fundusze inwestycyjne zapewniają bezpieczeństwo powierzonych środków, płynność inwestycji, profesjonalne zarządzanie, relatywnie wyższą dochodowość i niższe koszty oraz rozproszenie ryzyka inwestycyjnego w porównaniu z indywidualnym inwestowaniem na giełdzie. Są także alternatywą wobec tradycyjnych lokat długoterminowych w bankach.
Czynności wykonywane w ramach funduszu obejmują:
Jakie podmioty zaangażowane są w obsługę funduszy?
Realizacja wszystkich wymienionych powyżej funkcji w jednym organizmie jest praktycznie niemożliwa toteż na ogół im bardziej rozwinięty jest rynek, na którym działa fundusz tym więcej funkcji delegowanych jest do wyspecjalizowanych podmiotów. A są nimi:
Podmiot odpowiedzialny za utworzenie funduszu, reprezentowanie go wobec osób trzecich oraz zarządzanie nim czyli wykonywaniem wszelkich działań koniecznych dla funkcjonowania funduszu, takich jak podejmowanie decyzji inwestycyjnych i ich realizacja, prowadzenie księgowości funduszu oraz prowadzenie rejestru uczestników. Część tych czynności w miarę potrzeby zostaje przekazana agentowi obsługującemu.
Do utworzenia towarzystwa wymagane jest zezwolenie Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. Ponadto towarzystwo musi być obligatoryjnie zorganizowane w formie spółki akcyjnej oraz spełnić szereg wymogów, które szczegółowo opisuje ustawa o funduszach inwestycyjnych.
Głównym zadaniem depozytariusza jest przechowywanie powierzonych mu przez fundusz środków. Ponadto Bank Depozytariusz sprawuje kontrolę nad decyzjami inwestycyjnymi towarzystwa. Kontrola ta przeprowadzana jest na bieżąco pod względem zgodności przekazywanych przez towarzystwo zleceń z prawem i regulaminem (statutu funduszu). Rola kontrolna depozytariusza uwidacznia się również, gdy weryfikuje on sprawozdania roczne i półroczne funduszu przekazywane przez audytora, jak też w sytuacji gdy reprezentuje on inwestora w sporze z towarzystwem funduszy. Istnieje także szereg innych wymogów prawnych wobec Banku Depozytariusza, które szczegółowo opisuje ustawa.
Działalność agenta obsługującego nie jest uregulowana żadną ustawą. Zakres czynności wykonywanych przez ten podmiot wynika zatem bezpośrednio z zapotrzebowania jakie zgłasza rynek.
Głównym zadaniem agenta obsługującego jest prowadzenie rejestrów uczestników funduszu i rejestrowanie zmian posiadania na tych rejestrach. Jego działalność porównywana jest z funkcjonowaniem banku z tym, że zamiast przechowywania środków pieniężnych przechowuje on określoną liczbę jednostek. W ramach przechowywania dokonuje on bieżącego uaktualniania sald rejestrów, przyjmuje dyspozycje uczestników (zmiany danych, przyjmowanie pełnomocnictw, przeniesienia pomiędzy rejestrami), wykonuje je, organizuje i przeprowadza obieg dokumentów i środków pieniężnych. Do agenta obsługującego należy też utrzymywanie kontaktu z uczestnikami , przekazywanie im potwierdzeń realizacji zleconych dyspozycji i zlecanie przekazywania środków pieniężnych z umorzeń. W zakresie współpracy z depozytariuszem zadaniem agenta obsługującego jest obsługa rachunku nabyć i umorzeń jednostek oraz przekazywanie informacji o aktualnej liczbie jednostek. Dodatkowo agent może na zlecenie towarzystwa wykonać czynności informacyjne (udzielanie informacji o zasadach dystrybucji, regulaminach funduszy, wyjaśnianie innych wątpliwości uczestników), związane z prowadzeniem dystrybucji przez sieć dystrybucyjną (opracowanie procedur operacyjnych, przygotowywanie oprogramowania, nadzór nad działalnością systemów motywacyjnych dla pracowników instytucji dystrybuujących), a także uczestniczyć w szkoleniach pracowników towarzystwa lub dystrybutorów.
Na świecie szeroko wykorzystywane są różne formy dystrybucji, od tradycyjnej sprzedaży przez biura maklerskie czy banki do zaawansowanych form sprzedaży przy użyciu sieci telefonicznej czy łączności internetowej.
Co znaczy nabywanie i umarzanie jednostek?
Aby zobaczyć jaką rolę odgrywają wszystkie opisane powyżej podmioty w obsłudze funduszu, należy prześledzić jedną z czynności wykonywanych w ramach jego działalności a mianowicie proces nabywania i umarzania tytułów uczestnictwa.
Nabycie jednostek:
Umorzenie jednostek:
Rodzaje funduszy inwestycyjnych:
Ustawa przewiduje możliwość tworzenia trzech typów funduszy inwestycyjnych:
Posiadają zmienną liczbę uczestników oraz zmienną liczbę jednostek uczestnictwa reprezentujących jednakowe prawa majątkowe. Mogą zbywać jednostki udziałowe bez ograniczeń.
Wzorowane są na funduszach otwartych z tym, że istnieje możliwość określenia w Statucie warunków odkupienia jednostek uczestnictwa. Wyróżnikiem jest także powołanie organu kontrolnego Rady Inwestorów.
Emitują certyfikaty depozytowe, które są przedmiotem obrotu giełdowego i nie podlegają odkupieniu przez fundusz.
Polityka inwestycyjna prowadzona przez te fundusze jest bardziej ryzykowana i swobodniejsza niż w przypadku funduszy otwartych. Możliwe jest na przykład inwestowanie dodatkowo w udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, waluty, transakcje terminowe oraz prawa pochodne od praw majątkowych będących przedmiotem lokat.
Możemy także zastosować inne podziały funduszy inwestycyjnych według kryteriów uwzględnianych przez inwestorów przy wyborze funduszu.
Ze względu na rodzaj papierów wartościowych w portfelu i cele inwestycyjne wyróżniamy:
Inwestują przede wszystkim w akcje z większym nastawieniem na maksymalny przyrost wartości kapitału niż na bieżący dochód z dywidend.
Podobnie jak fundusze wzrostowe dążą do uzyskiwania wysokiej łącznej stopy zwrotu z kapitału i bieżącego dochodu.
Ich celem jest uzyskanie zrównoważonego wzrostu w długim okresie przy względnie niskim poziomie ryzyka, na ogół w portfelach tych funduszy proporcja akcji do obligacji wynosi 60 do 40.
Mają na celu zapewnienie bieżącego wysokiego dochodu przez inwestowanie w akcje o wysokiej stopie dywidendy oraz w obligacje. Można je traktować jako substytut funduszy zrównoważonych nastawionych nieco bardziej na wzrost.
Inwestują w różnego rodzaju obligacje i nastawione są na stały wzrost w oparciu o dochody z posiadanych obligacji.
Oferują stabilny wzrost z nieco niższym dochodem, ale przy zminimalizowanym ryzyku, inwestują w krótkoterminowe instrumenty rynku pieniężnego, czyli bony skarbowe, certyfikaty depozytowe, bony komercyjne lub porozumienia odkupu zabezpieczone w wysokości 100 procent.
Ze względu na sposób zarządzania wyróżniamy:
Decyzje inwestycyjne podejmowane są na podstawie rekomendacji analityków, a podejście do rynku jest selektywne i ma na celu wyłonienie papierów wartościowych o najlepszych parametrach wzrostu.
Znane lepiej jako fundusze indeksowe: dopasowują portfel inwestycyjny do wybranego indeksu rynkowego, zakładając, że dyskontują one wszystkie możliwe do zdobycia informacje rynkowe.
Ze względu na wysokość i sposób pobierania opłaty manipulacyjnej wyróżniamy:
Pobierają opłaty manipulacyjne zwykle w wysokości od 3,5 do 8 procent, naliczane od inwestowanej kwoty. Pobranie opłaty może następować w momencie przystąpienia do funduszu lub przy umarzaniu jednostek uczestnictwa.
Nie pobierające opłaty manipulacyjnej
Ze względu na specjalizację wyróżniamy:
Są to wyspecjalizowane fundusze o podwyższonym ryzyku, inwestujące w wybrane branże przemysłowe.
Są to fundusze zamknięte inwestujące w przedsięwzięcia o wysokim stopniu ryzyka.
Fundusze inwestujące w portfel złożony z innych funduszy.
