 |
News |
|
Szukaj |
|
|
Najczęściej zadawane pytania
1. Pytania ogólne dotyczące opcji.
2. Pytania dotyczące zasad obrotu opcjami.
3. Pytania dotyczące depozytów zabezpieczających.
Kto może być wystawcą opcji?
Wystawcą opcji może być każdy inwestor. Warunkiem wystawienia opcji (w wyniku którego następuje zajęcie krótkiej pozycji) jest wniesienie i utrzymywanie depozytów zabezpieczających
Czy po kupnie opcji muszę czekać do terminu jej wygaśnięcia, aby zamknąć swoją pozycję?
Po kupnie opcji nie trzeba koniecznie czekać do terminu jej wygaśnięcia, aby na opcji zarobić. Można zamknąć swoją pozycję wcześniej sprzedając opcję na rynku. Jeżeli opcję sprzedaliśmy po kursie wyższym niż kurs po którym opcję kupiliśmy wówczas zarabiamy. Jeżeli jednak kurs ten będzie niższy od kursu nabycia opcji wówczas niestety tracimy.
Ten sposób handlowania opcjami funkcjonuje podobnie jak handlowanie innymi instrumentami finansowymi gdzie kupujemy instrument po kursie niższym a sprzedajemy po wyższym. Należy jednak pamiętać, że na rynku opcji:
- KURS OPCJI KUPNA będzie rósł wraz ze WZROSTEM WARTOŚCI INSTRUMENTU BAZOWEGO (INDEKSU WIG20 LUB AKCJI),
- KURS OPCJI SPRZEDAŻY będzie rósł wraz ze SPADKIEM WARTOŚCI INSTRUMENTU BAZOWEGO.
Zysk z takiego sposobu handlowania opcjami może być bardzo duży gdyż procentowe zmiany kurs opcji są duże. Dodatkową zaletą inwestycji w opcje jest możliwość w prosty sposób zarabiania na spadających kursach instrumentu bazowego.
Przykład - Inwestycja w opcje kupna (kupno opcji kupna po czym sprzedaż jej na rynku).
| Oczekiwania |
Wzrost kursu akcji Telekomunikacji Polskiej |
| Aktualny kurs akcji spółki wynosi 19 zł |
| Decyzja |
Kupno opcji kupna na akcje Telekomunikacji Polskiej z kursem wykonania 20 zł 1 |
| Na jedną opcję przypada 500 akcji |
Kurs opcji wynosi 1,00 zł 2.
Za opcję musimy, zatem zapłacić premię wysokości 500 zł
(kurs x liczba akcji przypadająca na jedną opcję = 1,00 zł x 500 sztuk) |
Po kilku
sesjach |
Kurs akcji Telekomunikacji Polskiej rośnie o 5% do poziomu 19,95 zł |
Wraz ze wzrostem kursu akcji kurs opcji kupna rośnie do poziomu 1,46 3.
Kurs opcji kupna wzrósł, zatem o 46%
|
Inwestor sprzedaje opcje otrzymując premię wysokości 730 zł
(kurs x liczba akcji przypadająca na jedną opcję = 1,46 zł x 500 sztuk)
|
Inwestor na każdej kupionej opcji zarabia 230 zł
(premia otrzymana przy sprzedaży opcji - premia zapłacona przy kupnie opcji = 730 zł - 500 zł)
|
Przykład - Inwestycja w opcje sprzedaży (kupno opcji sprzedaży po czym sprzedaż jej na rynku).
| Oczekiwania |
Spadek kursu akcji Telekomunikacji Polskiej |
| Aktualny kurs akcji spółki wynosi 19 zł |
| Decyzja |
Kupno opcji sprzedaży na akcje Telekomunikacji Polskiej z kursem wykonania 20 zł 1 |
| Na jedną opcję przypada 500 akcji |
Kurs opcji wynosi 1,70 zł 2.
Za opcję musimy, zatem zapłacić premię wysokości 850 zł
(kurs x liczba akcji przypadająca na jedną opcję = 1,70 x 500 sztuk) |
Po kilku
sesjach |
Kurs akcji Telekomunikacji Polskiej spada o 5% do poziomu 18,05 zł |
Wraz ze spadkiem kursu akcji kurs opcji sprzedaży rośnie do poziomu 2,28 3.
Kurs opcji sprzedaży wzrósł, zatem o 34%
|
Inwestor sprzedaje opcje otrzymując premię wysokości 1.140 zł
(kurs x liczba akcji przypadająca na jedną opcję = 2,28 zł x 500 sztuk)
|
Inwestor na każdej kupionej opcji zarabia 290 zł
(premia otrzymana przy sprzedaży opcji - premia zapłacona przy kupnie opcji = 1.140 zł - 850 zł)
|
| 1 |
W podanym przykładzie kalkulacji dokonano na podstawie opcji z kursem wykonania 20 zł. W takiej sytuacji inwestor mógł jednak podjąć decyzję o kupnie opcji z innym kursem wykonania.
|
| 2 |
Kurs opcji jest uzależniony od tego, jaką opcję w danej chwili kupujemy. Kurs opcji zmienia się i jest różny dla każdej serii opcji. W przykładzie kurs opcji został wyznaczony z modelu wyceny opcji Black-Scholes z następującymi parametrami; czas do wygaśnięcia 0,3 roku, stopa wolna od ryzyka 5%, zmienność 31,5%, stopa dywidendy 0%.
|
| 3 |
Kurs opcji został wyznaczony z modelu wyceny opcji Black-Scholes z następującymi parametrami; czas do wygaśnięcia 0,29 roku, stopa wolna od ryzyka 5%, zmienność 31,5%, stopa dywidendy 0%.
|
Czy na opcjach można tak dobrze zarabiać jak na kontraktach terminowych?
Z inwestycją w opcje również tak jak w przypadku kontraktów terminowych związany jest efekt dźwigni finansowej. Na opcjach można zatem również realizować tak duże stopy zwrotu jak w przypadku kontraktów terminowych.
Przewagą inwestycji w opcje jest to, że kupując opcje nie jesteśmy zobowiązani do utrzymywania depozytów zabezpieczających a nasze ryzyko jest ograniczone do wysokości zapłaconej za opcję premii. Inaczej mówiąc nie można na opcjach stracić więcej niż kwota pierwotnie zainwestowana co może mieć miejsce w przypadku kontraktów terminowych.
Aby zobaczyć przykłady inwestycji w opcje spójrz na pytania nr 1b) lub 1d)
Kiedy w terminie wygaśnięcia opcji otrzymuję kwotę rozliczenia? W jaki sposób jest ona kalkulowana oraz kto mi ją wypłaca?
W terminie wygaśnięcia opcji otrzymujemy kwotę rozliczenia jeżeli kurs instrumentu bazowego (tzw. kurs rozliczeniowy opcji - formuła jego kalkulacji określona jest w standardzie opcji) w tym dniu przekroczy kurs wykonania opcji. Zysk z inwestycji będzie tym większy im przekroczenie kursu wykonania przez kurs instrumentu bazowego będzie większe. Kwotę rozliczenia dla nabywcy opcji wypłaca wystawca opcji.
Wzór na kalkulację
kwota rozliczenia |
Opcje kupna |
(S - X) * m |
| Opcje sprzedaży |
(X - S) * m |
Gdzie:
S - kurs rozliczeniowy opcji,
X - kurs wykonania opcji,
m - dla opcji na akcje oznacza liczbę akcji przypadająca na jedną opcję, dla opcji na WIG20 oznacza mnożnik który wynosi 10 zł.
Wypłata w terminie wygaśnięcia kwoty rozliczenia nie oznacza jednak, że inwestycja zakończyła się z zyskiem. Zyskujemy tylko wtedy, gdy otrzymana kwota rozliczenia będzie większa od ceny, która została zapłacona przy zakupie opcji, w przeciwnym wypadku ponosimy jednak stratę.
Przykład - Inwestycja w opcje kupna na akcje (kupno opcji kupna i poczekanie do terminu jej wygaśnięcia).
| Oczekiwania |
Wzrost kursu akcji Telekomunikacji Polskiej |
| Aktualny kurs akcji spółki wynosi 19 zł |
| Decyzja |
Kupno opcji kupna na akcje Telekomunikacji Polskiej z kursem wykonania 20 zł 1 |
| Na jedną opcję przypada 500 akcji |
Kurs opcji kupna wynosi 1,00 zł 2.
Za opcję musimy, zatem zapłacić premię wysokości 500 zł
(kurs x liczba akcji przypadająca na jedną opcję = 1,00 zł x 500 sztuk) |
W terminie
wygaśnięcia |
Kurs akcji Telekomunikacji Polskiej (kurs rozliczeniowy) wyniósł 22 zł (wzrost o 15,8%) |
Kwota rozliczenia dla opcji wyniosła 1.000 zł
(22 zł - 20 zł) x 500 akcji = 1.000 zł
|
Ostateczny zysk z inwestycji w opcje wyniósł 500 zł
1.000 zł (kwota rozliczenia) - 500 zł (zapłacona premia) = 500 zł
|
Stopa wzrostu 100%
500 zł (zysk z inwestycji) / 500 zł (zapłacona premia)
|
Przykład - Inwestycja w opcje sprzedaży na akcje (kupno opcji sprzedaży i poczekanie do terminu jej wygaśnięcia).
| Oczekiwania |
Spadek kursu akcji Telekomunikacji Polskiej |
| Aktualny kurs akcji spółki wynosi 19 zł |
| Decyzja |
Kupno opcji sprzedaży na akcje Telekomunikacji Polskiej z kursem wykonania 20 zł 1 |
| Na jedną opcję przypada 500 akcji |
Kurs opcji sprzedaży wynosi 1,70 zł 2.
Za opcję musimy, zatem zapłacić premię wysokości 850 zł
(kurs x liczba akcji przypadająca na jedną opcję = 1,70 x 500 sztuk) |
W terminie
wygaśnięcia |
Kurs akcji Telekomunikacji Polskiej (kurs rozliczeniowy) wyniósł 17 zł (spadek o 10,5%) |
Kwota rozliczenia dla opcji wyniosła 1.500 zł
(20 zł - 17 zł) x 500 akcji = 1.500 zł
|
Ostateczny zysk z inwestycji w opcje wyniósł 650 zł
1.500 zł (kwota rozliczenia) - 850 zł (zapłacona premia) = 650 zł
|
Stopa wzrostu 76,5%
650 zł (zysk z inwestycji) / 850 zł (zapłacona premia)
|
| 1 |
W podanym przykładzie kalkulacji dokonano na podstawie opcji z kursem wykonania 20 zł. W takiej sytuacji inwestor mógł jednak podjąć decyzję o kupnie opcji z innym kursem wykonania.
|
| 2 |
Kurs opcji jest uzależniony od tego, jaką opcję w danej chwili kupujemy. Kurs opcji zmienia się i jest różny dla każdej serii opcji. W przykładzie kurs opcji został wyznaczony z modelu wyceny opcji Black-Scholes z następującymi parametrami; czas do wygaśnięcia 0,3 roku, stopa wolna od ryzyka 5%, zmienność 31,5%, stopa dywidendy 0%.
|
Czy inwestowanie w opcje jest trudne? Jakie decyzje muszę podjąć, aby opcje kupić?
Inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Najprostszym sposobem inwestycji jest kupno opcji i poczekanie do terminu jej wygaśnięcia, kiedy następuje jej ostateczne rozliczenie. W takim przypadku należy tylko podjąć decyzję, którą serię opcji zamierzamy kupić.
W obrocie giełdowym znajduje się bardzo wiele serii opcji. Każda z tych serii reprezentuje inne oczekiwania inwestora. Poniżej w czterech krokach opisano, jakie decyzje musisz podjąć w celu wybrania serii odpowiadającej twoim prognozom.
| 1. |
Wybierasz klasę opcji - w pierwszej kolejności musisz wybrać klasę opcji czyli określić w opcje na jaki instrument bazowy zamierzasz zainwestować (możesz wybrać opcje na akcje lub indeks WIG20),
|
| 2. |
Określasz typ opcji, którą chcesz kupić - wybierasz opcje kupna, jeżeli oczekujesz wzrostu kursu instrumentu bazowego lub opcje sprzedaży, jeżeli oczekujesz spadku kursu instrumentu bazowego,
|
| 3. |
Wybierasz kurs wykonania - wśród serii opcji o wybranej przez ciebie klasie i typie wybierasz serie o określonym kursie wykonania. |
| |
a. |
Kurs wykonania to wartość, której przekroczenie przez kurs instrumentu bazowego gwarantuje ci wypłatę w terminie wygaśnięcia opcji kwoty rozliczenia będącej pewnego rodzaju wygraną z twojej inwestycji. Mówiąc dokładniej otrzymasz wygraną wówczas, gdy w terminie wygaśnięcia opcji |
| |
|
i. |
dla opcji kupna kurs akcji WZROŚNIE POWYŻEJ kursu wykonania opcji, |
| |
|
ii. |
dla opcji sprzedaży kurs akcji SPADNIE PONIŻEJ kursu wykonania opcji. |
| |
b. |
Możesz wybierać serie opcji z kursami wykonania bardzo odległymi od obecnego kursu instrumentu bazowego lub bardzo jemu bliskimi. Pamiętaj jednak, że opcja o odległym kursie wykonania będzie tańsza od opcji o kursie wykonania bliskim. |
| 4. |
Wybierasz termin wygaśnięcia - w obrocie giełdowym zawsze znajdują się dwie serie opcji o tym samym typie i kursie wykonania. To co je różni to termin wygaśnięcia. Tylko wtedy otrzymasz kwotę rozliczenia jeżeli kurs akcji spółki przekroczy kurs wykonania właśnie w terminie wygaśnięcia. Wybierz zatem serię o tym terminie wygaśnięcia, który odpowiada twoim prognozom rynku.
|
Jeżeli wybrałeś już serię opcji, którą chcesz kupić udaj się do biura maklerskiego gdzie makler powie ci co zrobić aby ją nabyć.
Co to jest zmienność instrumentu bazowego? Podobno jest to parametr ważny dla tych, którzy handlują opcjami.
Najprościej zmienność można określić jako miarę wskazującą o ile dany instrument może zmienić swoją wartość w danym okresie. Zmienność najczęściej jest wyrażana w procentach w skali roku. Przy zmienności na poziomie 20% możemy z dużym prawdopodobieństwem (około 2/3) powiedzieć, że wartość danego instrumentu może w ciągu roku wzrosnąć lub spaść o 20%. A zatem im większa jest zmienność tym należy oczekiwać większej zmiany wartość danego instrumentu.
Możemy również powiedzieć, że im większa jest zmienność tym instrument charakteryzuje się wyższym ryzykiem inwestycyjnym (istnieje ryzyko poniesienia dużych strat wynikających z niekorzystnej dla posiadacza instrumentu zmiany jego wartości). Zatem wysoka zmienność (i tym samym wysokie ryzyko inwestycyjne) może być źródłem dużych zysków, ale również dużych strat.
W przypadku opcji sprawa wygląda nieco inaczej. Z punktu widzenia inwestorów KUPUJĄCYCH opcje (zajmujących pozycje długie w opcjach kupna lub sprzedaży) wzrost zmienności zawsze jest dla nich korzystny gdyż z jednej strony może przyczynić się do wzrostu zysków ale jednocześnie nie powoduje wzrostu ryzyka inwestowania w ten instrument. Dzieje się tak dlatego, że nabywcy opcji mają ograniczone ryzyko straty. Inwestor nie może stracić na opcji więcej niż pierwotnie w ten instrument zainwestował niezależnie od tego jak duże niekorzystne dla niego zmiany cen instrumentu bazowego w przyszłości nastąpią.
Należy zatem pamiętać, że dla inwestorów KUPUJĄCYCH opcje wzrost zmienności instrumentu bazowego to zjawisko pożądane a wraz ze wzrostem zmienności należy oczekiwać również wzrostu kursów zarówno opcji kupna jak i sprzedaży (przy założeniu, że inne czynniki wpływające na kurs opcji nie zmieniły się - opis czynników wpływających na kurs opcji znajduje się w pytaniu 1k)
Dla inwestorów WYSTAWIAJĄCYCH opcje (zajmujących krótkie pozycje w opcjach kupna i sprzedaży) wzrost zmienności jest natomiast zjawiskiem niepożądanym. Dzieje się tak gdyż inwestorzy ci mają ograniczone zyski i jednocześnie mogą ponieść nieograniczone straty.
Zmienność jest istotnym parametrem wpływającym na cenę opcji. Jak wcześniej zostało wspomniane wzrost zmienności powoduje wzrost kursów opcji kupna i sprzedaży, natomiast spadek zmienności będzie powodował spadek kursów opcji. Inwestując w opcje należy zatem nie tylko określić kierunek zmiany wartości instrumentu bazowego ale również kierunek zmiany jego zmienności.
Co to jest zmienność implikowana? Czym różni się od historycznej?
Różnica pomiędzy różnymi rodzajami zmienności, o których możemy usłyszeć, wynika ze sposobu ich szacowania. Możemy mówić np. o zmienności historycznej, oraz IMPLIKOWANEJ.
Zmienność historyczna jest kalkulowana z wykorzystaniem historycznych kursów instrumentu, dla którego zmienność liczymy. Zmienność ta wskazuje jednak na zmienność, która już była, dlatego zmienność tą określa się mianem historycznej.
Zmienność implikowana instrumentu jest natomiast kalkulowana z wykorzystaniem kursów opcji dla których dany instrument jest bazowym. Aby zrozumieć jak zmienność implikowana jest kalkulowana musimy wiedzieć, że na wartość opcji ma wpływ wiele czynników wśród których jednym z najważniejszych jest właśnie zmienność instrumentu bazowego. Inwestorzy handlujący opcjami dokonują własnej wyceny opcji stosując różne wartości zmienności instrumentu bazowego. Inwestorzy ci po dokonaniu wyceny przekazują zlecenia na giełdę gdzie zawierane są transakcje. Zmienność IMPLIKOWANA jest zmiennością która jest "wyciągana" z kursów transakcji opcjami zawartych na giełdzie. Można zatem powiedzieć, że zmienność implikowana jest zmiennością jaką zdaniem inwestorów handlujących opcjami posiada instrument bazowy.
Zmienność implikowana jest codziennie wyznaczana przez Giełdę. Jest ona kalkulowana dla każdej serii opcji oddzielnie na podstawie kursu ostatniej transakcji na sesji. Zmienność tą można odczytać na stronie internetowej Giełdy pod adresem
W jaki sposób dokonać sprzedaży opcji wcześniej kupionej a w jaki dokonać wystawienia opcji?
Nie ma specjalnego rodzaju zlecenia, które powoduje wystawienie lub sprzedaż opcji wcześniej kupionej. Pozycje te zajmuje się przekazując na giełdę ten sam rodzaj zlecenia czyli zlecenie sprzedaży. Należy jednak pamiętać o tym, że
| |
a) |
wystawiając zlecenie sprzedaży serii opcji którą wcześniej kupiliśmy zamykamy w ten sposób posiadaną pozycję (kupiona wcześniej opcja zostanie sprzedana). |
| |
b) |
wystawiając zlecenie sprzedaży serii opcji, której nie posiadamy na rachunku (opcja nie została wcześniej przez nas kupiona) zajmujemy pozycję wystawcy opcji. |
Należy również pamiętać o tym, że w przypadku złożenia zlecenia sprzedaży zamykającego pozycję w opcjach nie jest od nas wymagane złożenie depozytu zabezpieczającego. W przypadku, jeżeli złożenie zlecenia sprzedaży powoduje otwarcie pozycji wystawcy wówczas jest od nas wymagane złożenie i utrzymywanie na określonym poziomie depozytu zabezpieczającego.
Czy, podobnie jak z akcjami, inwestor składa zlecenia kupna określając cenę przed pierwszym dniem notowania danej serii opcji, czy też kurs jest określany przez wystawcę i podczas pierwszego notowania można dokonać zakupu opcji?
W przypadku opcji, podobnie jak w przypadku kontraktów terminowych, nie ma subskrypcji. Cena jest
-
kształtowana przez rynek w systemie notowań ciągłych na podstawie składanych przez inwestorów zleceń kupna i sprzedaży. Inwestor może kupować opcje w dowolnym czasie od pierwszego dnia notowania, aż do dnia wygaśnięcia według aktualnych cen rynkowych. Pozycje w opcjach powstają z chwilą zawarcia transakcji. Liczba opcji jest potencjalnie nieograniczona. O aktualnej liczbie opcji kupionych i wystawionych na rynku mówi liczba otwartych pozycji podawana przez Giełdę.
Jakie są zasady zamykania pozycji na rynku? Dlaczego zlecenie kupna opcji zamyka otwartą pozycję krótką?
Podobnie jak na rynku kontraktów terminowych, aby zamknąć otwartą pozycję w opcjach należy zawrzeć transakcję odwrotną na tej samej serii opcji.
W przypadku jeżeli opcję kupiliśmy aby zamknąć swoją pozycję należy opcję sprzedać. W wyniku tej transakcji opcja przechodzi w ręce nowego właściciela a osoba która opcję sprzedawała otrzymuje od nabywcy opcji premię opcyjną. W przypadku jeżeli otrzymana premia będzie wyższa od premii zapłaconej przez inwestora w chwili kiedy on opcję kupował wówczas inwestor zarabia. Jeżeli będzie odwrotnie wówczas inwestor oczywiście traci (przykłady takich transakcji na opcjach są opisane w pkt b). Inwestor zarabia zatem wówczas gdy kursu opcji rośnie. Należy pamiętać o tym, że:
- kurs opcji kupna będzie rósł wraz ze wzrostem wartości instrumentu bazowego (indeksu WIG20 lub akcji) natomiast,
- kurs opcji sprzedaży będzie rósł wraz ze spadkiem wartości instrumentu bazowego.
W przypadku jeżeli otworzyliśmy pozycję krótką w opcjach, czyli jesteśmy wystawcą tego instrumentu wówczas aby zamknąć swoją pozycję należy tą samą serię opcji kupić. Aby zrozumieć dlaczego taka transakcja zamyka otwartą pozycję krótką należy sobie przypomnieć, że wystawca opcji po otwarciu pozycji przyjmuje na siebie określony rodzaj zobowiązania. Zamknięcie pozycji krótkiej nastąpi zatem wówczas jeżeli znajdzie się inny inwestor który zgodzi się na przejęcie na siebie tych zobowiązań.
Zamykając pozycje krótką w opcji (poprzez kupienie opcji) inwestor płaci premię opcyjną. Premię tą należy traktować w tym przypadku jako wynagrodzenie dla nowego wystawcy za to, że przejmie na siebie zobowiązania wystawcy opcji.
Zamykanie pozycji krótkiej polega zatem na przejmowaniu w zamian za otrzymywaną premię opcyjną zaciągniętych zobowiązań wystawcy opcji.
W przypadku jeżeli premia zapłacona przy zamykaniu pozycji będzie mniejsza niż premia otrzymana w dniu otwarcia pozycji krótkiej wówczas wystawca opcji zarabia. W przeciwnym wypadku inwestor jednak ponosi stratę. Inwestor zarabia zatem wówczas gdy kurs opcji spada. Należy pamiętać o tym, że:
- kurs opcji kupna będzie spadał wraz ze spadkiem wartości instrumentu bazowego (indeksu WIG20 lub akcji) natomiast,
- kurs opcji sprzedaży będzie spadał wraz ze wzrostem wartości instrumentu bazowego.
Jakie czynniki mają wpływ na kurs opcji?
Na kurs opcji ma wpływ wiele czynników. W poniższej tabeli podano listę czynników oraz wskazano jaki jest ich wpływ na kurs opcji.
| Czynnik |
Zmiana kursu |
| Opcje kupna |
Opcje sprzedaży |
| Instrument bazowy rośnie |
 |
 |
| Instrument bazowy maleje |
|
|
| Zmienność instrumentu bazowego rośnie |
|
|
| Zmienność instrumentu bazowego maleje |
|
|
| Upływa czas do terminu wygaśnięcia |
|
|
| Stopa procentowa rośnie |
|
|
| Stopa procentowa maleje |
|
|
Przy inwestycji w opcje należy analizować wpływ wszystkich powyższych czynników. Może wystąpić np. sytuacja, w której pomimo pozytywnej zmiany wartości instrumentu bazowego kurs opcji spada w wyniku upływu czasu do terminu wygaśnięcia oraz spadku zmienności instrumentu bazowego.
Czym są greckie współczynniki?
Greckie współczynniki stanowią miarę zmiany wartości opcji w wyniku zmiany wartości czynników wpływających na wartość opcji.
Współczynniki greckie odpowiadają na pytanie o ile zmieni się wartość opcji w wyniku:
- zmiany wartości instrumentu bazowego - współczynnik delta (D)
- upływu czasu do terminu wygaśnięcia - współczynnik theta (Q)
- zmiany zmienności instrumentu bazowego - współczynnik Kappa (lub Vega) (K)
- zmiany wolnej od ryzyka stopy procentowej - współczynnik Rho (R)
Dodatkowo istnieje współczynnik gamma (G), który mierzy o ile zmieni się wartość współczynnika delta w wyniku zmiany wartości instrumentu bazowego.
Czym jest współczynnik delta?
Współczynnik delta odpowiada na pytanie o ile zmieni się wartość opcji w wyniku zmiany wartości instrumentu bazowego.
Delta przybiera wartości:
- dla opcji kupna od 0 do 1
- dla opcji sprzedaży od -1 do 0
Aby wyznaczyć o ile zmieni się wartość opcji w wyniku zmiany wartości instrumentu należy przemnożyć poziom współczynnika delta przez wartość zmiany instrumentu bazowego
Przykład.
Delta opcji
- kupna = + 0,52
- sprzedaży = - 0,48
Wartość opcji
- kupna = 60 pkt
- sprzedaży = 55 pkt
Wartość instrumentu bazowego = 1500 pkt
W krótkim czasie instrument bazowy rośnie o 10 pkt
Zmiana wartości opcji
- kupna = 10 pkt x 0,52 = 5,2 pkt
- sprzedaży = 10 pkt x (-0,48) = - 4,8 pkt
Nowa wartość opcji
- kupna = 5,2 pkt + 60 pkt = 65,2 pkt
- sprzedaży = (- 4,8 pkt) + 55 pkt = 50,2 pkt
Współczynnik delta wykorzystywany jest do budowania strategii zabezpieczającej wystawianie opcji kupna i sprzedaży metodą delta hedging.
Należy pamiętać o tym, że nie jest on wartością stałą ale zmienia się w czasie wraz ze zmianą wartości instrumentu bazowego
W jaki sposób wyznaczane są poziomy kursów wykonania dla serii opcji wprowadzanych do obrotu na nowy termin wygaśnięcia?
Na nowy termin wygaśnięcia do obrotu są wprowadzane następujące serie opcji kupna i sprzedaży.
Dla opcji na akcje oraz WIG20 jedna seria opcji tzw. po cenie
(ang. at-the-money)
(skrót ATM)
|
Wprowadzana jest do obrotu jedna seria, której kursu wykonania jest najbliższy wartości zamknięcia instrumentu bazowego z ostatniego dnia sesyjnego przed debiutem nowych opcji |
Dla opcji na akcje - 2 serie opcji tzw. poza ceną
(ang. out-of-the-money)
(skrót OTM)
Dla opcji na WIG20 - 4 serie opcji OTM
|
Wprowadzane do obrotu na nowy termin do wygaśnięcia serie opcji out-of-the-money (OTM) są to serie których kurs wykonania jest:
- dla opcji kupna większy od wartości zamknięcia instrumentu bazowego z ostatniego dnia sesyjnego przed debiutem nowych opcji,
- dla opcji sprzedaży mniejszy od wartości zamknięcia instrumentu bazowego z ostatniego dnia sesyjnego przed debiutem nowych opcji.
|
Dla opcji na akcje - 1 seria opcji tzw. w cenie
(ang. in-the-money)
(skrót ITM)
Dla opcji na WIG20 - 4 serie opcji ITM
|
Wprowadzane do obrotu na nowy termin do wygaśnięcia serie opcji in-the-money (ITM) są to serie których kurs wykonania jest:
- dla opcji kupna mniejszy od wartości zamknięcia instrumentu bazowego z ostatniego dnia sesyjnego przed debiutem nowych opcji,
- dla opcji sprzedaży większy od wartości zamknięcia instrumentu bazowego z ostatniego dnia sesyjnego przed debiutem nowych opcji.
|
Dodatkowo należy pamiętać o tym, że kursy wykonania nie mogą przyjmować dowolnych wartości, ale tylko określone w standardzie instrumentu. Dla opcji na WIG20 są one następujące
| Przedział wartości kursu wykonania |
Możliwa wartość kursu wykonania |
| Jeżeli kurs wykonania ma być większy niż 1.000 pkt |
Wartość kursu wykonania może wynosić 1.000pkt; 1.100pkt; 1.200pkt; 1.300pkt; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 100 pkt |
| Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy niż 1.000 pkt ale większy niż 500 pkt |
Wartość kursu wykonania może wynosić 500pkt; 550pkt; 600pkt; 650pkt itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 50 pkt |
| Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy niż 500 pkt |
Wartość kursu wykonania może wynosić 475pkt; 450pkt; 425pkt; 400pkt itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 25 pkt |
Przykład.
Określamy jakie kursy wykonania zostaną wprowadzone do obrotu dla opcji na indeks WIG20.
Wartość zamknięcia indeksu WIG20 na ostatniej sesji giełdowej przed debiutem nowych opcji wyniosła 3.020 punktów indeksowych.
Do obrotu na nowy termin do wygaśnięcia wprowadzanych będzie 18 serii opcji (9 serii opcji kupna oraz 9 serii opcji sprzedaży) z następującymi kursami wykonania.
| Opcje kupna |
Opcje sprzedaży |
| |
Kursy
wykonania |
Kursy
wykonania |
|
4 serie opcji
in-the-money (ITM) |
2 600 |
2 600 |
4 serie opcji
out-of-the-money (OTM) |
| 2 700 |
2 700 |
| 2 800 |
2 800 |
| 2 900 |
2 900 |
1 serie opcji
at-the-money (ATM) |
3 000 |
3 000 |
1 serie opcji
at-the-money (ATM) |
4 serie opcji
out-of-the-money (OTM) |
3 100 |
3 100 |
4 serie opcji
in-the-money (ITM) |
| 3 200 |
3 200 |
| 3 300 |
3 300 |
| 3 400 |
3 400 |
| 9 serii |
RAZEM |
9 serii |
W przypadku opcji na akcje kursy wykonania mogą przyjmować następujące wartości
| Przedział wartości kursu wykonania |
Możliwa wartość kursu wykonania |
| Jeżeli kurs wykonania ma być większy niż 1.000 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 1.000 zł; 1.100 zł; 1.200 zł; 1.300 zł; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 100 zł |
Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy
niż 1.000 zł ale większy niż 500 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 500 zł; 550 zł; 600 zł; 650 zł itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 50 zł |
Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy
niż 480 zł ale większy niż 260 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 480 zł; 460 zł; 440 zł; 420 zł; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 20 zł |
Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy
niż 250 zł ale większy niż 100 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 250 zł; 240 zł; 230 zł; 220 zł; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 10 zł |
Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy
niż 95 zł ale większy niż 50 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 95 zł; 90 zł; 85 zł; 80 zł; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 5 zł |
Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy
niż 48 zł ale większy niż 20 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 48 zł; 46 zł; 44 zł; 42 zł; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 2 zł |
Jeżeli kurs wykonania ma być mniejszy
niż 20 zł |
Wartość kursu wykonania może wynosić 20 zł; 19 zł; 18 zł; 17 zł; itd.
Kursy wykonania są od siebie odległe o 1 zł |
Dodatkowo należy pamiętać, że Giełda nie wprowadza do obrotu opcji z kursami wykonania poniżej 1 zł.
Przykład.
Określamy jakie kursy wykonania zostaną wprowadzone do obrotu dla opcji na akcje pojedynczych spółek (na podstawie opcji na akcje TPSA).
Kurs zamknięcia TPSA na ostatniej sesji giełdowej przed debiutem nowych opcji wyniósł 21,98 złotych.
Do obrotu na nowy termin do wygaśnięcia jest wprowadzanych 8 serii opcji (4 serie opcji kupna oraz 4 serie opcji sprzedaży) z następującymi kursami wykonania.
| Opcje kupna |
Opcje sprzedaży |
| |
Kursy
wykonania |
Kursy
wykonania |
|
1 seria opcji
in-the-money (ITM) |
- |
19 |
2 serie opcji out-of-the-money (OTM) |
| 20 |
20 |
1 seria opcji
at-the-money (ATM) |
22 |
22 |
1 seria opcji
at-the-money (ATM) |
| 2 serie opcji out-of-the-money (OTM) |
24 |
24 |
1 seria opcji
in-the-money (ITM) |
| 26 |
- |
| 4 serie |
RAZEM |
4 serie |
Dlaczego liczba serii opcji w obrocie wzrasta. Kiedy do obrotu są wprowadzane kolejne serie opcji?
Dzięki wprowadzaniu do obrotu nowych serii opcji inwestorzy zawsze mają do dyspozycji serie opcji z pełną gamą kursów wykonania, czyli opcje po cenie (at-the-money - ATM), opcje poza ceną (out-of-the-money - OTM), oraz opcje w cenie (in-the-money - ITM).
Nowe serie opcji są wprowadzane do obrotu po przekroczeniu przez wartość zamknięcia instrumentu bazowego określonego poziomu kursu wykonania. Obowiązuje inna zasada wprowadzania do obrotu kolejnych serii opcji dla opcji na WIG20 oraz akcje pojedynczych spółek.
W przypadku opcji na akcje
| LP |
Typ opcji |
Zasada wprowadzania nowych serii opcji |
|
|
Opcje kupna |
Jeżeli wartość zamknięcia instrumentu bazowego wrośnie ponad poziom drugiego z najwyższych kursów wykonania będących w obrocie.
|
| Jeżeli wartość zamknięcia instrumentu bazowego spadnie poniżej najniższego poziomu kursu wykonania będącego w obrocie. |
|
|
|
Opcje sprzedaży |
Jeżeli wartość zamknięcia instrumentu bazowego wrośnie powyżej najwyższego poziomu kursu wykonania będącego w obrocie.
|
| Jeżeli wartość zamknięcia instrumentu bazowego spadnie poniżej przedostatniego poziomu kursu wykonania będącego w obrocie. |
|
Przykład (na podstawie opcji na TPSA)
LP zasady wprowadzania nowych serii
(patrz tabela powyżej) |
Kursy wykonania w obrocie |
Nowa seria jest wprowadzana gdy kurs zamknięcia TPSA przekroczy: |
Kursu wykonania wprowadzany do obrotu od następnej sesji |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
W przypadku opcji na WIG20
| |
Opcje kupna |
Opcje kupna |
|
| 1 |
2 600 |
2 600 |
1 |
| 2 |
2 700 |
2 700 |
2 |
| 3 |
2 800 |
2 800 |
3 |
| 4 |
2 900 |
2 900 |
4 |
| |
3 000 |
3 000 |
|
| 4 |
3 100 |
3 100 |
4 |
| 3 |
3 200 |
3 200 |
3 |
| 2 |
3 300 |
3 300 |
2 |
| 1 |
3 400 |
3 400 |
1 |
Kolejne serie opcji będą wprowadzane do obrotu jeżeli wartość zamknięcia indeksu WIG20:
- Będzie równa lub spadnie poniżej 2900 (czwarty z najwyższych kursów wykonania) - w efekcie do obrotu zostaną wprowadzone opcje kupna i sprzedaży z kursem wykonania 2500
- Będzie równa lub wzrośnie powyżej 3100 (czwarty z najniższych kursów wykonania) - w efekcie do obrotu zostaną wprowadzone opcje kupna i sprzedaży z kursem wykonania 3500
Czy po wprowadzeniu nowych serii opcji w wyniku zmiany wartości instrumentu bazowego (indeksu WIG20 lub kursu akcji), serie dotychczas notowane nadal znajdują się w obrocie giełdowym? Czy też niektóre z nich są wycofywane z obrotu?
Wszystkie serie, które były wprowadzone wcześniej są notowane w dalszym ciągu, aż do ich terminu wygaśnięcia. W związku z tym liczba serii opcji w obrocie ulega zmianie.
Co to jest zapytanie o kwotowanie?
Zapytanie o kwotowanie (ang. Request for Quote - RFQ) jest nową funkcją systemu giełdowego, która umożliwia złożenie na rynek zapytania o oferty dotyczące interesującej inwestora serii opcji. Dzięki zapytaniu o kwotowanie inwestor zainteresowany zawarciem transakcji instrumentem, na którym w danej chwili nie ma żadnych ofert, lub istnieją oferty nieatrakcyjne dla niego cenowo, może zapytać innych inwestorów o ich propozycje cenowe. Złożenie zapytania o kwotowanie wymaga wskazania serii opcji, której dotyczy zapytanie. Inwestor może, ale nie musi wskazać wolumen, który go interesuje. Inwestor w zapytaniu nie określa czy jest zainteresowany kupnem czy sprzedażą danego instrumentu. Odpowied? na zapytanie o kwotowanie może być udzielona przez każdego inwestora. Animatorzy będą zobowiązani do złożenia zleceń kupna i sprzedaży na warunkach określonych w umowie z giełdą. Złożenie zapytania o kwotowanie nie oznacza, że w przypadku pojawienia się odpowiedzi inwestor, który zapytanie złożył będzie musiał zawrzeć transakcję.
Jak odczytać oznaczenie nazwy opcji?
Opcje indeksowe
gdzie:
O - rodzaj instrumentu (opcje)
XYZ - kod określający nazwę instrumentu bazowego (określony przez Zarząd Giełdy)
k - kod określający typ i miesiąc wygaśnięcia opcji (określony przez Zarząd Giełdy)
r - ostatnia cyfra roku wygaśnięcia
ccc - kurs wykonania (kurs wykonania opcji = kurs w nazwie skróconej pomnożony przez 100)
Przykład:
OW20F5200
Instrument bazowy - indeks WIG20a
Typ opcji - opcja kupna
Miesiąc wygaśnięcia - czerwiec 2005 (3 piątek)
Kurs wykonania - 2.000 pkt indeksowych (200 x 10)
Opcje na akcje
gdzie:
O - rodzaj instrumentu (opcje)
XYZ - kod określający nazwę instrumentu bazowego (określony przez Zarząd Giełdy)
k - kod określający typ i miesiąc wygaśnięcia opcji (określony przez Zarząd Giełdy) - jak wyżej
r - ostatnia cyfra roku wygaśnięcia
ccc - kurs wykonania
p - kod określający operacje na opcjach w związku z operacjami na instrumentach bazowych lub realizację praw z tych instrumentów (określony przez Zarząd Giełdy)
Czy opcje są rozliczane na tym samym rachunku co kontrakty terminowe?
Tak, opcje są rozliczane na tym samym rachunku co kontrakty terminowe. Może być konieczne podpisanie aneksu do obecnej umowy z domem maklerskim. Natomiast jeżeli inwestor zawierał dotąd wyłącznie transakcje akcjami, konieczne jest aneksowanie istniejącej lub podpisanie nowej umowy z domem maklerskim (w zależności od domu maklerskiego).
Co się dzieje, gdy na rynku są chętni do nabywania opcji, a brak wystawców?
Na rynku funkcjonują animatorzy rynku, czyli instytucje finansowe, które na podstawie umowy i na warunkach określonych w umowie z Giełdą są zobligowani do składania zleceń kupna i sprzedaży. Warunki jakie muszą spełniać animatorzy są dostępne na stronie internetowej giełdy. Dodatkowo wprowadzona została funkcjonalność tzw. Zapytania o kwotowanie, która umożliwia wysłanie komunikatu dla wszystkich inwestorów, mówiącego, że inwestor chce poznać zlecenia na danej serii opcji. Wszyscy inwestorzy będą mogą składać zlecenia kupna i sprzedaży w odpowiedzi na zapytanie, natomiast animatorzy są zobligowani do odpowiedzi na zapytania (na warunkach określonych w umowie).
Jakie są zasady modyfikowania parametrów opcji na akcje? Po co ta operacja jest przeprowadzana?
Parametry opcji na akcje, takie jak kurs wykonania oraz/lub liczba akcji przypadająca na jedną opcję są modyfikowane w przypadku jeżeli na akcji będącej instrumentem bazowym dla opcji ma miejsce operacja która może mieć istotny wpływ na kurs opcji. Modyfikowanie parametrów opcji jest przeprowadzane po to aby pozycja ekonomiczna inwestorów którzy zawarli na takiej opcji transakcje przed pojawieniem się operacji na instrumencie bazowym nie uległa w jej efekcie znacznej zmianie.
W chwili obecnej regulacje giełdowe bardzo szczegółowo określają jak parametry opcji będą modyfikowane w wyniku: dywidendy, prawa poboru oraz zmiany wartości nominalnej (tzw. splitu). Zasady te są opisane w Szczegółowych Zasadach Obrotu Giełdowego (dokument jest dostępny na stronie internetowej Giełdy pod adresem
W przypadku jeżeli zdarzy się inna operacja która może mieć znaczny wpływ na kurs opcji wówczas konieczność oraz ewentualnie zasady modyfikowania parametrów opcji zostaną indywidualnie dla każdego przypadku określone przez Giełdę.
Zasady modyfikacji parametrów opcji w przypadku dywidendy.
W przypadku dywidendy modyfikowany jest wyłącznie kurs wykonania opcji. Modyfikacja jest prowadzona wówczas, gdy spółka wypłaca dużą dywidendę. Za dużą dywidendę uznaje się taką, której kwota dywidendy na akcję jest większa niż 10% kursu akcji będącej instrumentem bazowym. Tylko w przypadku takich dużych dywidend kursy wykonania opcji są modyfikowane.
Korekta kursu wykonania polega na jej pomniejszeniu o kwotę dywidendy na akcję. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do wartości całkowitej.
Korekta jest dokonywana po zamknięciu ostatniego dnia notowania akcji z prawem do dywidendy. Korekcie podlegają wszystkie serie opcji na dany instrument bazowy które znajdują się w obrocie giełdowym w tym dniu (niezależnie od tego w którym miesiącu wygasają oraz jakiego są typu).
W wyniku modyfikacji zmianie ulegają nazwy opcji. Wpisywana jest wartość kursu wykonania po modyfikacji oraz na końcu nazwy dodawana jest literka "D" informująca inwestorów, że parametry danej serii opcji zostały zmodyfikowane w związku z DYWIDENDĄ.
Przykład
Modyfikacja parametrów 4 serii opcji kupna na akcje spółki ABC wygasających we wrześniu 2005 z kursami wykonania 48, 50, 55, 60. Są to zatem opcje o nazwach: OABCI5048; OABCI5050; OABCI5055; OABCI5060.
Spółka ogłosiła wypłatę dywidendy w kwocie 5,2 złotego. Jeżeli w ostatnim dniu notowania akcji z prawem do dywidendy kwota dywidendy na akcje będzie przekraczać 10% kursu akcji wówczas po zamknięciu sesji giełdowej w tym dniu kursy wykonania opcji zostaną zmienione (zgodnie z regulacjami Giełdy kwota dywidendy na akcję jest w rzeczywistości porównywana do średniej ważonej obrotami z kursów transakcji akcjami zawartymi w ciągu całej sesji giełdowej w ostatnim dniu notowania akcji z prawem do dywidendy).
Zakładamy, że kwota dywidendy na akcję spełnia warunek uznania jej za dużą co powoduje, że kursy wykonania opcji zostaną zmienione jak podano w poniższej tabeli.
| Kalkulacja |
Nowe kursy wykonania
(wynik kalkulacji po zaokrągleniu) |
| 48 - 5,2 = 42,80 |
43 |
| 50 - 5,2 = 44,80 |
45 |
| 55 - 5,2 = 49,80 |
50 |
| 60 - 5,2 = 54,80 |
55 |
Nazwy opcji zostaną zmienione zgodnie z poniższą tabelą
| Nazwy opcji przed modyfikacją |
Nazwy opcji po modyfikacji |
OABCI5048
OABCI5050
OABCI5055
OABCI5060
|
OABCI5043D
OABCI5045D
OABCI5050D
OABCI5055D
|
Zasady modyfikacji parametrów opcji w przypadku prawa poboru.
W przypadku prawa poboru modyfikowany jest jednocześnie kurs wykonania opcji oraz liczba akcji przypadająca na jedną opcję. Modyfikacja jest prowadzona dla każdego prawa poboru.
Korekta kursu wykonania polega na jej pomniejszeniu poprzez podzielenie przez współczynnik korekty. Liczba akcji przypadająca na jedną opcję jest powiększana poprzez przemnożenie przez współczynnik korekty. Wyniki są zaokrąglane do wartości całkowitych.
Współczynnik korekty jest wyznaczany ze wzoru:
Gdzie:
a - kurs zamknięcia akcji w ostatnim dniu notowania akcji z prawem poboru,
b - cena emisyjna akcji nowej emisji,
n - liczba akcji uprawniająca na nabycia "m" akcji nowej emisji,
m - liczba akcji nowej emisji którą otrzymujemy w zamian za "n" akcji starej emisji.
Korekta jest dokonywana po zamknięciu sesji w ostatnim dniu notowania akcji z prawem poboru. Korekcie podlegają wszystkie serie opcji na dany instrument bazowy, które znajdują się w obrocie giełdowym w tym dniu (niezależnie od tego w którym miesiącu wygasają oraz jakiego są typu).
W wyniku modyfikacji zmianie ulegają nazwy opcji. Wpisywana jest wartość kursu wykonania po modyfikacji oraz na końcu nazwy dodawana jest literka "P informująca inwestorów, że parametru danej serii opcji zostały zmodyfikowane w związku z PRAWEM POBORU.
Przykład.
Modyfikacja parametrów 4 serii opcji sprzedaży na akcje spółki ABC wygasających w grudniu 2006 z kursami wykonania 100, 110, 120, 130. Są to zatem opcje o nazwach: OABCX6100, OABCX6110, OABCX6120, OABCX6130.
Spółka ogłosiła prawo poboru o następujących parametrach.
b - cena emisyjna akcji nowej emisji - 100
n - liczba akcji uprawniająca do nabycia "m" liczby akcji nowej emisji - 2
m - liczba akcji nowej emisji którą otrzymujemy w zamian za "n" akcji starej emisji - 1
Zakładamy, że w ostatnim dniu notowania akcji z prawem poboru kurs zamknięcia tych akcji wyniósł 110.
Współczynnik korekty wynosi.
Kursy wykonania zostaną zmienione jak pokazano w poniżej tabeli.
| Kalkulacja |
Nowe kursy wykonania
(wynik kalkulacji po zaokrągleniu) |
| 100 / 1,0313 = 96,97 |
97 |
| 110 / 1,0313 = 106,67 |
107 |
| 120 / 1,0313 = 116,36 |
117 |
| 130 / 1,0313 = 126,06 |
126 |
Liczba akcji przypadająca na jedną opcję zostanie zmieniona jak pokazano w poniższej tabeli.
| Kalkulacja |
Nowa liczba akcji przypadająca na jedną opcję
(wynik kalkulacji po zaokrągleniu) |
| 100 x 1,0313 = 103,13 |
103 |
Nazwy opcji zostaną zmienione zgodnie z poniższą tabelą
| Nazwy opcji przed modyfikacją |
Nazwy opcji po modyfikacji |
OABCX6100
OABCX6110
OABCX6120
OABCX6130 |
OABCX6097P
OABCX6107P
OABCX6117P
OABCX6126P |
Zasady modyfikacji parametrów opcji w przypadku zmiany wartości nominalnej (splitu)
W przypadku zmiany wartości nominalnej splitu modyfikowany jest jednocześnie kurs wykonania opcji oraz liczba akcji przypadająca na jedną opcję.
Kurs wykonania opcji zmieniany jest w identyczny sposób w jaki zmieniana jest wartość nominalna akcji. Liczba akcji przypadająca na jedną opcję zmienia się odwrotnie jak zmienia się wartość nominalna akcji.
Korekta jest dokonywana po zamknięciu sesji, kiedy akcje po raz ostatni są notowane przed zmianą wartości nominalnej. Korekcie podlegają wszystkie serie opcji na dany instrument bazowy, które znajdują się w obrocie giełdowym w tym dniu (niezależnie od tego w którym miesiącu wygasają oraz jakiego są typu). Dodatkowo należy pamiętać, że zmiana liczby akcji przypadających na jedną opcję jest dokonywana na stałe (również dotyczy serii opcji później wprowadzanych również na nowe terminy wygaśnięcia).
W wyniku modyfikacji zmianie ulegają nazwy opcji. Wpisywana jest wartość kursu wykonania po modyfikacji oraz na końcu nazwy dodawana jest literka "S informująca inwestorów, że parametru danej serii opcji zostały zmodyfikowane w związku ze SPLITEM.
Przykład.
Modyfikacja parametrów 4 serii opcji kupna na akcje spółki ABC wygasających w marcu 2007 z kursami wykonania 100, 110, 120, 130. Są to zatem opcje o nazwach: OABCC7100; OABCC7110; OABCC7120; OABCC7130.
Spółka ogłosiła split w efekcie którego wartość nominalna akcji zostaje podzielona na pół.
Kursy wykonania zostaną zmienione jak poniżej:
100 / 2 = 50
110 / 2 = 55
120 / 2 = 60
130 / 2 = 65
Liczba akcji przypadająca na jedną opcję zostanie zmieniona jak poniżej:
100 x 2 = 200
Nazwy opcji zostaną zmienione zgodnie z poniższą tabelą.
| Nazwy opcji przed modyfikacją |
Nazwy opcji po modyfikacji |
OABCC7100
OABCC7110
OABCC7120
OABCC7130 |
OABCC7050S
OABCC7055S
OABCC7060S
OABCC7065S |
Czy przy handlu opcjami wszyscy inwestorzy muszą wnosić i utrzymywać depozyt zabezpieczający?
W przypadku opcji depozyt zabezpieczający wymagany jest jedynie od inwestora, który opcje wystawia (zajmuje pozycję krótką). Inwestor, który kupuje opcję nie musi utrzymywać depozytów zabezpieczających, gdyż kupując opcję nie przyjmuje na siebie żadnych zobowiązań. Inwestor, który wystawił opcję (zajął pozycję krótką), w zamian za otrzymaną od nabywcy premię, przyjmuje na siebie zobowiązanie do wypłacenia w dniu wygaśnięcia opcji kwoty rozliczenia (zasady wyznaczania kwoty rozliczenia określone są w standardzie instrumentu). Aby zabezpieczyć wykonanie zobowiązania musi on wnosić oraz utrzymywać na odpowiednim poziomie depozyty zabezpieczające. Dzięki temu istnieje pewność, że w dniu wygaśnięcia opcji jej posiadacz będzie w stanie wypłacić kwotę rozliczenia.
W jaki sposób są przez KDPW wyznaczane depozyty zabezpieczające dla opcji?
Przede wszystkim musimy sobie uświadomić, jaka jest funkcja depozytu zabezpieczającego. Depozyt jest wymagany jedynie od wystawców opcji i stanowi on gwarancję tego, że w dniu wygaśnięcia wystawca opcji wypłaci nabywcy opcji kwotę rozliczenia. Jednocześnie depozyt powinien posiadać taką wartość, która będzie gwarantowała dla domu maklerskiego możliwość zamknięcia pozycji klienta w przypadku, jeżeli nie uzupełnia on depozytów zabezpieczających (patrz pytanie nr 10). Zamknięcie krótkiej pozycji w opcjach następuje poprzez zawarcie transakcji odwrotnej, czyli w tym przypadku poprzez odkupienie opcji. Aby opcję odkupić należy zapłacić jej bieżącą rynkową cenę. Depozyt wyznaczony na dany dzień powinien zatem gwarantować możliwość odkupienia opcji niezależnie od tego jaka jej cena zostanie na danej sesji ustalona. Aby uzyskać depozyt dający taką gwarancję KDPW codziennie dokonuje symulacji o ile może wzrosnąć cena danej serii opcji w ciągu najbliższej sesji giełdowej. Najwyższa wartość opcji uzyskana w wyniku symulacji wyznacza depozyt zabezpieczający.
Na stronie internetowej KDPW pod adresem znajduje się uchwała Zarządu KDPW gdzie opisane są zasady wyznaczania depozytów zabezpieczających dla instrumentów pochodnych w tym dla opcji (można tam znaleźć między innymi informacje w jaki sposób są codziennie przez KDPW prowadzone symulacje o których mowa powyżej). Inwestorzy nie muszą jednak koniecznie zapoznawać się z tym dokumentem. Powinni jednak zapoznać się z zasadami rozliczania opcji oraz gwarantowania ich rozliczeń, które są opisane w załączniku do warunków obrotu tym instrumentem. Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej.
Wysokość depozytów zabezpieczających dla opcji można wyznaczyć przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego dostępnego na stronie KDPW pod adresem.
Na jakich zasadach są wnoszone depozyty zabezpieczające do domu maklerskiego.
Przed zawarciem transakcji inwestor jest zobowiązany posiadać na swoim rachunku inwestycyjnym depozyt którego wartość stanowi, co najmniej różnicę pomiędzy depozytem wymaganym przez KDPW a rynkową ceną opcji.
Przykład.
- Inwestor zamierza wystawić opcję po cenie 200 złotych,
- Depozyt wymagany przez KDPW z tytułu wystawienia opcji wynosi 500 złotych,
- Klient przed złożeniem zlecenia zajęcia pozycji krótkiej będzie zobowiązany do wpłacenia depozytu o wartości 300 zł (500 zł - 200 zł).
- Klient przekazuje na giełdę zlecenie wystawienia opcji po cenie 200 zł.
Jeżeli transakcja dojdzie do skutku to po jej rozliczeniu od klienta będzie wymagana pełna wartość depozytu, czyli w powyższym przypadku 500 zł. Nie oznacza to jednak, że brakującą kwotę 200 zł klient będzie musiał donieść. Wystawcy opcji po zawarciu transakcji otrzymują od nabywców premię opcyjną, której wysokość jest uzależniona od kursu transakcji. W powyższym przykładzie wystawca po zawarciu transakcji otrzyma 200 zł premii co uzupełni depozyt do wymaganej przez KDPW kwoty. Premię zablokowaną w depozycie zabezpieczającym inwestor może uwolnić poprzez wymianę składników zabezpieczenia z gotówki na papiery wartościowe.
Minimalną wysokość depozytu wymaganego przez KDPW dla transakcji rozliczonej oraz minimalną wysokość depozytu wymaganego od klienta przed złożeniem zlecenia można wyznaczyć przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego dostępnego na stronie KDPW pod adresem.
Należy pamiętać o tym, że biuro maklerskie może zażądać od inwestora wyższego poziomu depozytu niż depozyt otrzymany przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego KDPW.
Czy jeżeli wystawiam zlecenie sprzedaży opcji wcześniej kupionej muszę wnieść depozyt zabezpieczający?
Jeżeli wystawiamy zlecenie sprzedaży opcji wcześniej kupionej nie jesteśmy zobowiązani do utrzymywania depozytów zabezpieczających. Depozyt zabezpieczający jest wymagany w przypadku jeżeli zajmujemy pozycję wystawcy opcji.
Czy w skład depozytu zabezpieczającego mogą wchodzić papiery wartościowe?
Tak. Ale tylko uznawane przez KDPW. Należy również pamiętać o tym, że w skład depozytu jest zaliczana tylko część wartości rynkowej papierów wartościowych (określana jest tzw. stopa uznania).
Aktualna lista papierów wartościowych, które mogą być składnikami depozytów zabezpieczających wraz ze stopami uznania dostępna jest na stronie internetowej KDPW pod adresem.
Co dzieje się z premią opcyjną którą otrzymuje wystawca opcji. Czy jest w jego dyspozycji?
Premia opcyjna, którą otrzymuje wystawca opcji jest początkowo blokowana na rachunku i stanowi uzupełnienie depozytu zabezpieczającego. Wystawca opcji może ją jednak częściowo uwolnić poprzez wymianę składników zabezpieczenia z gotówki na papiery wartościowe.
Czy depozyty dla opcji są tej samej wysokości, co dla kontraktów terminowych?
Depozyty dla opcji mają zupełnie inną wartość niż depozyty dla kontraktów terminowych. Są wyznaczane przez KDPW przy wykorzystaniu zupełnie różnych wzorów.
Jaka jest obecnie wartość depozytu zabezpieczającego dla opcji?
Nie można wskazać jednej wartości depozytu zabezpieczającego dla opcji. Każda z serii opcji posiada inną wartość depozytu. Depozyty są najmniejsze dla serii out-of-the-money (są to serie najtańsze na rynku), natomiast największe dla serii in-the-money (są to serie najdroższe na rynku). Należy uwzględnić również fakt, że na skutek zmian parametrów rynkowych wartość wymaganego depozytu dla opcji może podlegać znacznym dziennym wahaniom.
Aby sprawdzić aktualną wartość depozytu dla konkretnej serii opcji należy skorzystać z arkusza kalkulacyjnego dostępnego na stronie internetowej KDPW pod adresem.
Co oznacza, że przy naliczaniu depozytów zabezpieczających dla instrumentów pochodnych uwzględniana jest korelacja?
Chodzi o naliczanie depozytów zabezpieczających w sytuacji, kiedy inwestor w swoim portfelu inwestycyjnym posiada różne serie instrumentów pochodnych (posiada portfel instrumentów pochodnych).
Uwzględniając korelację przy naliczaniu depozytów zabezpieczających od portfela analizowane jest ryzyko, jakie generuje cały portfel a nie pojedyncze instrumenty. Dzięki temu wysokość depozytu dla portfela nie stanowi sumy depozytów naliczonych dla każdego z instrumentów z portfela oddzielnie, ale wynika z ryzyka, jakie generuje cały portfel.
W chwili obecnej uwzględniana jest korelacja pomiędzy instrumentami pochodnymi opartymi na tym samym instrumencie bazowym. A zatem jest uwzględniana korelacja pomiędzy np. kontraktami oraz opcjami na WIG20.
Przykład. (kalkulacje wykonane w dniu 17.02.05)
- Depozyt zabezpieczający wymagany od kupna marcowej serii kontraktu terminowego na WIG20 (FW20H5) wyniósł 1.069,54 zł,
- Depozyt zabezpieczający wymagany od wystawienia marcowej serii opcji kupna z kursem wykonania 2.000 pkt (OW20C5200) wyniósł 1.457,15 zł.
W sytuacji gdyby nie była uwzględniana korelacja pomiędzy instrumentami, depozyt zabezpieczający od portfela złożonego z kupionego kontraktu FW20H5 oraz sprzedanej opcji OW20C5200 stanowiłby sumę depozytu od kontraktu 1.069,54 zł oraz opcji 1.457,15 zł czyli 2.526,69 zł.
Ponieważ uwzględniana jest korelacja pomiędzy instrumentami KDPW nalicza depozyt odzwierciadlający ryzyko portfela. Depozyt ten w tym przypadku wyniósł 1.236,38 zł.
Jak widać depozyt od pozycji skorelowanej (1.236,38 zł) okazał się nawet niższy niż wymagany w przypadku tylko wystawienia opcji (1.457,15 zł). Dzieje się tak, dlatego, że ryzyka jakie generują instrumenty wchodzące w skład portfela nawzajem się znoszą. Kupiony kontrakt na WIG20 zarabia na wzroście indeksu tymczasem wystawiona opcja kupna zarabia na spadku indeksu. Oczywiście ryzyka te nie znoszą się wzajemnie w pełni (ryzyko portfela nie wynosi zero) co oznacza, że w portfelu pozostaje jakieś ryzyko które w tym przypadku okazało się mniejsze niż ryzyko wynikające tylko ze sprzedanej opcji.
Depozyt od pozycji skorelowanej każdy inwestor może w prosty sposób wyznaczyć samodzielnie przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego dostępnego na stronie internetowej KDPW pod adresem.
Czy są sytuacje, że depozyt zabezpieczający dla opcji musi zostać przez inwestora uzupełniony, tak jak przy inwestowaniu w kontrakty terminowe?
W przypadku opcji, tak jak przy kontraktach terminowych, są wyznaczane dwie wartości depozytów. Jeden depozyt wskazuje ile klient jest zobowiązany posiadać na rachunku po zawarciu jego transakcji (jest to tzw. wstępny depozyt zabezpieczający) natomiast drugi, jest depozytem minimalnym jaki musi być przez klienta utrzymany na rachunku (jest to tzw. właściwy depozyt zabezpieczający).
Jeden i drugi depozyt jest codziennie przez KDPW wyznaczany. Jeżeli kurs opcji rośnie wówczas wraz z nim rośną depozyty. W przypadku jeżeli wartość depozytu właściwego stanie się większa niż depozytu pierwotnie wpłaconego przez klienta (w chwili kiedy zawierał on transakcję opcjami) wówczas jest on zobowiązany do uzupełnienia depozytu do wymaganej w danym dniu wartości depozytu wstępnego.
W przypadku jeżeli klient nie uzupełni depozytu wówczas jego pozycja jest przez biuro maklerskie zamykana.
Należy pamiętać o tym, że biuro maklerskie może wymagać od klienta wyższych wartości depozytów wstępnego i właściwego niż wyznaczone przez KDPW.
|
|
|
