1. Czym jest obligacja?
Obligacja to papier wartościowy, w którym jego emitent stwierdza, że jest dłużnikiem wierzyciela obligacji (zwanego obligatariuszem) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonych świadczeń, wynikających z obligacji. Innymi słowy to papier potwierdzający, że jego nabywca udzielił emitentowi pożyczki na określonych warunkach, a ten ostatni zobowiązuje się do ich spełnienia w określonym czasie.
Podmiot emitując i sprzedając obligacje zaciąga w ten sposób pożyczkę, a kupujący ją dostarcza mu pieniędzy. Dzięki obligacjom emitent może zaciągnąć pożyczkę u wielu rozproszonych „kredytodawców” nie korzystając z kredytu bankowego, a wielu posiadaczy nawet niewielkiej gotówki, także osób indywidualnych, może stać się „kredytodawcą” nawet potężnych korporacji.
2. Koszty zawierania transakcji
Podstawowym kosztem zawierania transakcji obligacjami są prowizje maklerskie. Z reguły są one niższe, niż w przypadku akcji lub innych instrumentów finansowych, ale i dość mocno zróżnicowane w poszczególnych biurach maklerskich. Wahają się od 0,15 do 0,39% wartości transakcji a jednocześnie wynoszą co najmniej od 3 do 5 zł. Jeśli więc inwestor zamierza być bardzo aktywny na rynku obligacji, powinie dokonać przeglądu ofert biur maklerskich pod tym właśnie kątem.
3. Obligacyjna matematyka
Stopa zwrotu w terminie do wykupu (Yeld to Maturity, YTM), zwana też wewnętrzną stopą zwrotu.
Jest to stopa dyskontowa, obliczana przez porównanie sumy dochodu (wypłacanych odsetek) i wartości nominalnej z ceną zakupu obligacji. Uwzględnia ona zakumulowany wpływ wypłacanych odsetek przy założeniu trzymania obligacji do dnia wykupu i reinwestowania otrzymanych odsetek po takiej samej stopie procentowej. To ostatnie założenie jest w praktyce nierealne do osiągnięcia, szczególnie w dłuższym terminie, bowiem stopy procentowe zmieniają się w czasie. Jednak wskaźnik ten jest bardzo przydatny nie w szacowaniu stopy zwrotu z danej obligacji a w porównywaniu różnego rodzaju obligacji, w które zamierzamy zainwestować, różniących się ceną, oprocentowaniem i jakością (o różnych ratingach).
Bieżąca stopa zwrotu
Wskaźnik ten to iloraz nominalnej stopy oprocentowania obligacji i ceny jej zakupu. Jeśli kupujemy obligację o wartości nominalnej wynoszącej 1000 zł po cenie 1000 zł, a nominalna stopa procentowa wynosi 5%, to bieżąca stopa procentowa wynosi 5%. Ale jeśli kupiliśmy ją po 980 zł, to wyniesie ona 5,1%. To wskaźnik użyteczny przy ocenie bieżących zmian rentowności obligacji. Obliczając go, inwestor uzyskuje informacje, pozwalające mu podejmować racjonalne decyzje dotyczące zakupu lub sprzedaży obligacji. Jeśli zdarzy się np., że tę samą obligację można na rynku wtórnym (czyli na giełdzie) kupić po 960 zł, to prawdopodobnie będzie to bardzo korzystna okazja. Jej bieżąca stopa zwrotu będzie wynosić 5,21% (50/960*100).
Czas trwania
Czas trwania to średni czas, w którym posiadacz obligacji otrzyma wszystkie odsetki i zwrot wartości nominalnej przy niezmienionej stopie procentowej, mimo zachodzących zmian w wysokości rynkowych stóp procentowych. Określa on więc długość okresu, w którym wartość naszej obligacji jest niewrażliwa na wahania rynkowych stóp procentowych. Dzięki temu wskaźnikowi inwestor może oceniać i redukować ryzyko związane ze zmianami stóp procentowych oraz dopasowywać swoje decyzje o zakupie obligacji danego rodzaju do swojego harmonogramu zaspakajania potrzeb finansowych.
4. Jak składać zlecenia kupna i sprzedaży obligacji
W przypadku handlu obligacjami, podobnie jak w przypadku wszystkich innych papierów wartościowych znajdujących się w obrocie giełdowym, posiadanie rachunku w biurze maklerskim to oczywiście podstawa. Jeśli chodzi o składanie zleceń, to w przypadku akcji sprawa jest prosta. W zleceniu z limitem ceny podaje się cenę akcji w złotych lub w przypadku innego typu zleceń, określa warunki, jakim ta cena ma odpowiadać. W przypadku obligacji w zleceniu podaje się nie cenę, lecz procent wartości nominalnej obligacji. Jeśli np. wartość nominalna obligacji wynosi 100 zł, to podanie w zleceniu kupna ceny 99,1 oznacza, że gotowi jesteśmy ją kupić po 99,1 zł a jeśli chcemy kupić obligację o wartości 1000 zł, to wówczas zapłacimy 991 zł. Trzeba też pamiętać, że w tej cenie kupujemy, lub sprzedajemy nie tylko wartość nominalną, ale i część odsetek, należnych właścicielowi obligacji, proporcjonalną do czasu, w którym był ich właścicielem, a ściślej biorąc do czasu rozliczenia transakcji sprzedaży w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych.
Cena rozliczeniowa obligacji, czyli cena, jaką płaci kupujący i otrzymuje sprzedający obligację na giełdzie jest więc równa iloczynowi kursu obligacji i wartości nominalnej jednej obligacji powiększonemu o wartość odsetek obowiązujących na dzień, w którym powinno zostać przeprowadzone rozliczenie w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych., zgodną z tabelami odsetkowymi. W przypadku, gdy wartość nominalna obligacji podlega indeksacji, dla obliczania ceny rozliczeniowej przyjmowana jest zindeksowana wartość nominalna jednej obligacji na dzień, w którym powinno zostać przeprowadzone rozliczenie w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. Rozliczenie transakcji obligacji dokonuje się na drugi dzień roboczy (w przypadku akcji jest to trzeci dzień roboczy) po zawarciu transakcji. Kurs obligacji określany jest w procentach ich wartości nominalnej z dokładnością do 0,01 punktu procentowego.
Dopuszczalna zmiana kursu obligacji w notowaniach ciągłych wynosi +/- 3 punkty procentowe (w notowaniach jednolitych z możliwością rozszerzenia do +/- 6 punktów procentowych), ograniczenia dynamiczne +/- 2 punkty.
Więcej o obligacjach dowiesz się na: gpwcatalyst.pl
