| |
NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE - Zakończyły się rozprawy w postępowaniach w sprawie wniosków Polski o stwierdzenie
nieważności wyroków arbitrażowych wydanych na rzecz GreenX, które toczą się w Singapurze
_przed sądem ostatniej instancji_ oraz w Anglii _przed sądem pierwszej instancji_.
Oczekiwany termin wydania orzeczeń to I kwartał 2027 r. - We wrześniu 2026 r. przed Sądem Apelacyjnym w Singapurze odbyła się rozprawa w sprawie
odwołania Polski od orzeczenia oddalającego jej wniosek o stwierdzenie nieważności
Wyroku TKE. Była to ostatnia droga odwoławcza przysługująca Polsce przed sądami singapurskimi. - Po oddaleniu wniosku Polski o stwierdzenie nieważności Wyroku TKE w pierwszej instancji
w styczniu 2026 r., GreenX otrzymała od Polski pełny zwrot dochodzonych kosztów postępowania
w kwocie ok. 1,6 mln AUD. - W październiku 2026 r. angielski Sąd Gospodarczy zakończył rozprawę w pierwszej
instancji w sprawie wniosku Polski o stwierdzenie nieważności wyroku wydanego na podstawie
polsko-australijskiej umowy BIT. - Angielskie prawo stanowi, że jeżeli angielski Sąd Gospodarczy oddali wniosek Polski
o stwierdzenie nieważności wyroku i odmówi zgody na apelację, to Polska nie będzie
mogła wystąpić z odwołaniem do Sądu Apelacyjnego. - GreenX kontynuuje przygotowania do egzekucji obu wyroków przeciwko Polsce. Spółka
powołała prawników specjalizujących się w egzekucji wyroków, współpracujących z LALIVE,
główną kancelarią reprezentującą Spółkę w arbitrażu, a także międzynarodowych specjalistów
do identyfikacji aktywów należących do państwa polskiego. - LALIVE posiada duże doświadczenie w skutecznej egzekucji należności zasądzonych
wyrokami sądów arbitrażowych. Ostatnio, w sierpniu 2026 r. doprowadziła do wypłaty
100% zasądzonego odszkodowania, pełnej kwoty narosłych odsetek oraz zwrotu kosztów
postępowania, wypłaconej ostatecznie w ramach ugody pozasądowej.
GreenX Metals Limited _ASX:GRX, LSE:GRX, GPW:GRX, Niemcy-FSE:A3C9JR_ _GreenX lub Spółka_
informuje, że zakończyły się rozprawy w postępowaniach w sprawie wniosków Rzeczypospolitej
Polskiej _Polska_ o stwierdzenie nieważności wyroków arbitrażowych wydanych na rzecz
Spółki na podstawie Dwustronnej umowy w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji
między Australią a Polską _BIT_ oraz Traktatu Karty Energetycznej _TKE_ _łącznie Wyroki_.
Rozprawy odbyły się odpowiednio w Anglii _pierwsza instancja_ i Singapurze _ostatnia
instancja_, a orzeczeń w obu jurysdykcjach oczekuje się w I kwartale 2027 r. Równolegle
GreenX podjęła ważne działania przygotowawcze do egzekucji Wyroków za granicą i uzyskania
zasądzonych należności.
ZAKOŃCZENIE ROZPRAW W SPRAWACH O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI W SINGAPURZE I WIELKIEJ
BRYTANII Zgodnie z ogłoszonymi wcześniej informacjami, w październiku 2024 r. międzynarodowy
trybunał arbitrażowy _Trybunał_ jednogłośnie uznał, że Polska naruszyła zobowiązania
wynikające zarówno z BIT, jak i TKE w związku z projektem Jan Karski, i zasądził na
rzecz GreenX odszkodowanie w kwocie ok. 252 mln GBP _495 mln AUD / 1,3 mld PLN_ wraz
z odsetkami na podstawie BIT _Wyrok BIT_ oraz około 183 mln GBP _360 mln AUD / 924
mln PLN_ na podstawie TKE _Wyrok TKE_, przy czym płatności wynikające z jednego Wyroku
zaliczane są na poczet drugiego. Do czasu całkowitej i ostatecznej zapłaty tego zobowiązania
przez Polskę narastać będą odsetki obliczane według stopy SONIA powiększonej o jeden
punkt procentowy _+1 p.p._, które podlegają corocznej kapitalizacji. Zgodnie z ujawnionymi wcześniej informacjami, Polska wystąpiła o stwierdzenie nieważności
Wyroku BIT przed sądem angielskim, a Wyroku TKE przed sądem singapurskim. Wniosek
o stwierdzenie nieważności wyroku arbitrażowego różni się od zwykłej apelacji, ponieważ
jego podstawy są ograniczone wyłącznie do kwestii dotyczących jurysdykcji trybunału
lub poważnych uchybień proceduralnych, i nie obejmują merytorycznej zasadności decyzji
trybunału. Na gruncie prawa obowiązującego w Anglii i Singapurze wnioski o stwierdzenie
nieważności wyroku arbitrażowego są uwzględniane jedynie w nielicznych przypadkach.
W styczniu 2026 r. Międzynarodowy Sąd Gospodarczy Singapuru _Sąd Singapurski_ oddalił
w całości wniosek Polski o stwierdzenie nieważności Wyroku TKE, potwierdzając tym
samym prawo GreenX do odszkodowania na podstawie TKE. Polska następnie złożyła apelację
do Sądu Apelacyjnego Republiki Singapuru _Sąd Apelacyjny w Singapurze_ zaskarżając
tę decyzję. Rozprawa przed Sądem Apelacyjnym w Singapurze, orzekającym w ostatniej instancji,
odbyła się we wrześniu 2026 r. Sąd Apelacyjny w Singapurze jest ostatnią dostępną
drogą odwoławczą Polski w sądach singapurskich. Jeżeli apelacja ta zostanie oddalona,
Polsce nie będą już przysługiwać żadne dalsze środki odwoławcze w Singapurze, a Wyrok
TKE nie będzie mógł być kwestionowany przed sądami państwa, w którym znajduje się
siedziba arbitrażu. W październiku 2026 r. Sąd Gospodarczy Wysokiego Trybunału Anglii i Walii _Angielski
Sąd Gospodarczy_ zakończył rozprawę dotyczącą wniosku Polski o stwierdzenie nieważności
Wyroku BIT. W tym postępowaniu Angielski Sąd Gospodarczy został już wcześniej poinformowany
o orzeczeniu Sądu Singapurskiego, który w pierwszej instancji oddalił wniosek Polski
o stwierdzenie nieważności Wyroku TKE. Zgodnie z angielską Ustawą o arbitrażu z 1996 r. w przypadku oddalenia przez Angielski
Sąd Gospodarczy wniosku Polski o stwierdzenie nieważności wyroku, Polsce nie przysługuje
automatyczne prawo do odwołania. Wniesienie odwołania wymaga zgody sędziego Sądu Gospodarczego
rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji. Angielski Sąd Gospodarczy decyduje zatem
o dopuszczalności odwołania, aby promować ostateczność rozstrzygnięć arbitrażowych.
Jeżeli odmówi zgody na wniesienie odwołania, to Sąd Apelacyjny nie będzie miał jurysdykcji
do jego rozpoznania. Wydanie orzeczeń Sądu Apelacyjnego Singapuru oraz Angielskiego Sądu Gospodarczego
spodziewane jest w I kwartale 2027 r.
ZWROT KOSZTÓW POSTĘPOWANIA Po oddaleniu przez Sąd Singapurski wniosku Polski o stwierdzenie nieważności Wyroku
TKE w styczniu 2026 r. przyznano GreenX od Polski zwrot dochodzonych przez Spółkę
pełnych kosztów prawnych poniesionych na obronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności
w kwocie około 1,6 mln AUD. Polska zapłaciła całą tę kwotę. Zgodnie z przepisami postępowania obowiązującymi w Singapurze i Anglii strona przegrywająca
musi zwykle pokryć część kosztów prawnych strony wygrywającej. W przypadku oddalenia
wniosków Polski w Singapurze, w Anglii, lub w obu tych jurysdykcjach, GreenX zamierza
wystąpić o dalsze orzeczenia nakazujące Polsce zwrot większości kosztów prawnych poniesionych
przez Spółkę na obronę w tych postępowaniach.
PRZYGOTOWANIA DO EGZEKUCJI I IDENTYFIKACJA AKTYWÓW Po oddaleniu wniosku Polski o stwierdzenie nieważności Wyroku TKE przez Sąd Singapurski
pierwszej instancji, GreenX zintensyfikowała przygotowania do wszczęcia formalnych
postępowań o uznanie i wykonanie Wyroków przeciwko Polsce. Zgodnie z Konwencją o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych
z 1958 r. _Konwencja Nowojorska_ Wyroki mogą zostać uznane i wykonane przez sądy krajowe
172 państw, w tym prawie wszystkich państw o rozwiniętej gospodarce. Uznanie i wykonanie
wyroku arbitrażowego daje podmiotowi uprawnionemu z wyroku, czyli GreenX, podstawy
do dochodzenia zaspokojenia z majątku dłużnika zobowiązanego takim wyrokiem, czyli
Polski. Do realizacji strategii egzekucyjnej Wyroków GreenX zatrudniła wyspecjalizowanych
prawników mających udokumentowane doświadczenie w egzekucji wyroków arbitrażowych
przeciwko państwom. Będą oni współpracować z kancelarią LALIVE, głównym pełnomocnikiem
Spółki w międzynarodowych postępowaniach arbitrażowych. GreenX zatrudniła też międzynarodowych
specjalistów z zakresu identyfikacji aktywów, wspierających zespół prawny Spółki,
do identyfikacji i oceny składników majątku będących własnością Polski na całym świecie,
które mogą być przedmiotem egzekucji w państwach będących stronami Konwencji Nowojorskiej.
DOŚWIADCZENIE LALIVE W EGZEKUCJI WYROKÓW PRZECIWKO PAŃSTWOM I PRZYKŁADY UGÓD ZAWARTYCH
Z PAŃSTWAMI Spółka GreenX wciąż reprezentowana jest przez kancelarię LALIVE, specjalizującą się
w sporach międzynarodowych, która była głównym pełnomocnikiem Spółki w postępowaniach
zakończonych wydaniem Wyroków. Kancelaria LALIVE jest klasyfikowana w najwyższej kategorii
_Band 1_ światowego rankingu Legal 500 w obszarze identyfikacji i odzyskiwania aktywów. LALIVE zanotowała ostatnio znaczące sukcesy w zakresie zawierania ugód o wysokiej
wartości w sporach między inwestorami a państwami w sektorze wydobywczym. W jednej
z ostatnich spraw, Lupaka Gold Corp. przeciwko Republice Peru, po wydaniu wyroku arbitrażowego
ICSID w czerwcu 2025 r. oraz przeprowadzeniu pod kierownictwem LALIVE skoordynowanych
międzynarodowych działań w zakresie identyfikacji aktywów i egzekucji należności,
Republika Peru zawarła w sierpniu 2026 r. ostateczną ugodę dotyczącą wykonania wyroku.
Ugoda zapewniła Lupaka wypłatę całej kwoty głównej zasądzonej jako odszkodowanie za
wywłaszczenie jej inwestycji w projekt wydobycia złota Invicta, wraz ze wszystkimi
narosłymi odsetkami i pełnym zwrotem kosztów prawnych - łącznie około 70,6 mln USD.
Wcześniej LALIVE była głównym pełnomocnikiem Winshear Gold Corp. w postępowaniu arbitrażowym
ICSID oraz prowadziła wstępne przygotowania do identyfikacji aktywów. Jeszcze przed
wydaniem wyroku doprowadziła do zawarcia ugody, na podstawie której rząd Tanzanii
wypłacił spółce 30 mln USD w gotówce.
NARASTAJĄCE ODSETKI OD KWOT PRZYZNANYCH WYROKAMI I DOTYCHCZASOWE WYKONYWANIE ZOBOWIĄZAŃ
PRZEZ PAŃSTWA Badania empiryczne postępowań arbitrażowych wskazują, że po zakończeniu postępowań
o stwierdzenie nieważności wyroków lub po rozpoczęciu egzekucji państwa OECD o rozwiniętych
gospodarkach, takie jak Polska, zwykle wykonują zobowiązania lub zawierają ugody z
pragmatycznych względów budżetowych, żeby nie narażać się na zajęcie majątku:
1.Narastające odsetki ustawowe i koszty prawne: Zgodnie z Wyrokami odsetki należne
GreenX są naliczane do dnia całkowitej zapłaty według stopy SONIA powiększonej o 1
p.p. _obecnie łącznie około 4,73% rocznie_ i podlegają corocznej kapitalizacji. W
ciągu dwóch lat od wydania Wyroków w październiku 2024 r., gdy Polska podejmowała
działania zmierzające do stwierdzenia ich nieważności, kwota odsetek przekroczyła
już 25 mln GBP _48 mln AUD_. Odsetki z tego tytułu nadal rosną o około 12 mln GBP
_26 mln AUD_ rocznie, a Polska dodatkowo ponosi bieżące koszty obsługi prawnej i może
zostać obciążona kosztami strony przeciwnej w postępowaniach prowadzonych w różnych
jurysdykcjach.
2.Dotychczasowe wykonywanie zobowiązań przez Polskę: W przeszłości, gdy próby stwierdzenia
nieważności wiążących wyroków arbitrażu inwestycyjnego kończyły się niepowodzeniem,
Polska ostatecznie regulowała zasądzone należności lub zawierała ugody. Dotyczyło
to między innymi postępowań wszczętych przez Cargill, Flemingo DutyFree, Eureko i
Saar Papier. W ostatnich latach sądy i trybunały międzynarodowe wydały szereg znaczących
orzeczeń niekorzystnych dla Polski. Na szczególną uwagę zasługuje wyrok Sądu Pierwszej
Instancji w Brukseli z kwietnia 2026 r., nakazujący Polsce zapłatę na rzecz Pfizer
i BioNTech kwoty ok. 1,3 mld EUR _5,64 mld PLN_ z odsetkami i kosztami prawnymi za
naruszenie zobowiązań dotyczących zakupu szczepionek w Unii Europejskiej.
3.Rynki kapitałowe, klimat inwestycyjny i pozycja międzynarodowa: Niewykonanie wyroków
wydanych na podstawie traktatów inwestycyjnych ma dla państw o rozwiniętych gospodarkach
konsekwencje wykraczające poza koszty odsetek i obsługi prawnej. Państwa korzystające
z międzynarodowych rynków obligacji i bezpośrednich inwestycji zagranicznych _BIZ_
muszą uwzględniać także szersze uwarunkowania instytucjonalne: agencje ratingowe,
obligatariusze i inwestorzy zagraniczni biorą pod uwagę niewykonane wyroki przy ocenie
ryzyka z danym państwem. Polska, jako jedna z dużych gospodarek Unii Europejskiej
i OECD, aspirująca do pełnego członkostwa w G20, podlega również stałym oczekiwaniom
instytucji z głównych ośrodków finansowych, jak Londyn, Singapur i Waszyngton, co
do przestrzegania zobowiązań wynikających z Konwencji Nowojorskiej.
Po otrzymaniu zapłaty zasądzonej Wyrokiem GreenX nadal zamierza przekazać akcjonariuszom
większość dostępnych środków pieniężnych pozostałych po dokonaniu zapowiedzianych
już płatności warunkowych na rzecz LCM i doradców prawnych oraz płatności w ramach
Programu Motywacyjnego dla Kadry Zarządzającej. Spółka będzie nadal aktywnie bronić
Wyroków i podejmować działania na rzecz ich wykonania, a także na bieżąco informować
rynek zgodnie wymaganiami dotyczącymi obowiązków informacyjnych.
|
|