Aktualności
Społeczeństwo Akcjonariuszy – szwedzki model rynku kapitałowego w nowym raporcie GPW
Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie opublikowała raport Działu Strategii i Relacji Inwestorskich pt. „Społeczeństwo Akcjonariuszy. O dynamicznym rynku kapitałowym Szwecji”, prezentujący systemowe uwarunkowania i strukturalne mechanizmy rozwoju szwedzkiego rynku kapitałowego. Publikacja wpisuje się w trwającą w Europie debatę dotyczącą Unii Oszczędności i Inwestycji oraz roli rynków kapitałowych w zwiększaniu długoterminowego finansowania gospodarki.
Szwedzki rynek kapitałowy charakteryzuje się wysoką efektywnością na tle Europy. Kapitalizacja krajowych spółek odpowiada 159 proc. PKB, co oznacza poziom 2,5‑krotnie wyższy niż średnia unijna. Na tamtejszych giełdach notowanych jest 953 emitentów, a wyniki inwestycyjne z ostatnich 25 lat wskazują na średnioroczną stopę zwrotu 7,9 proc. w euro, porównywalną z indeksem S&P 500 i wyższą od indeksów europejskich. Gospodarstwa domowe utrzymują jedynie 19 proc. aktywów finansowych w gotówce i depozytach, a rynek pozostaje jednym z najaktywniejszych w Europie pod względem liczby IPO, wartości emisji obligacji korporacyjnych oraz dynamiki inwestycji private equity i venture capital.
Raport identyfikuje pięć elementów, które wspólnie tworzą fundament długoterminowego rozwoju szwedzkiego rynku kapitałowego oraz stabilność jego instytucji. Pierwszy z nich to kapitałowy filar systemu emerytalnego, którego aktywa osiągnęły 115 proc. PKB w 2024 roku. Wysoki udział akcji – sięgający ok. 87 proc. w domyślnym funduszu AP7 i ok. 50 proc. w pracowniczych planach emerytalnych – zapewnia krajowym rynkom akcji szeroką i powtarzalną bazę inwestorów instytucjonalnych, przy niskich opłatach i dużej dostępności produktów dla uczestników. Drugim elementem są zachęty podatkowe promujące inwestycje w akcje, w tym rachunek ISK, na którym opodatkowaniu podlega jedynie hipotetyczny dochód odpowiadający stopie wolnej od ryzyka. Z rozwiązania tego korzysta około 40 proc. dorosłych Szwedów, co potwierdza jego znaczenie w budowaniu kultury akceptacji ryzyka inwestycyjnego i utrzymywaniu wysokiego udziału funduszy akcyjnych w aktywach inwestycyjnych gospodarstw domowych.
Trzecim obszarem jest model ładu korporacyjnego oparty na akcjach o zróżnicowanej sile głosu – najczęściej w proporcji 10:1 – który umożliwia założycielom utrzymanie kontroli przy jednoczesnym pozyskiwaniu kapitału od inwestorów zewnętrznych. Model ten, uzupełniony o rozszerzoną względem wymogów UE ochronę akcjonariuszy mniejszościowych, sprzyja większej liczbie debiutów giełdowych; w latach 2014–2024 ich bilans netto wyniósł +522 spółki, co jest zjawiskiem wyjątkowym na tle Europy. Czwartym elementem jest rozwinięty ekosystem private equity i venture capital, w którym IPO stanowi jedną z najczęściej wykorzystywanych ścieżek wyjścia (29 proc. wartości wyjść w ostatnich latach). Zapewnia to płynne przejście spółek z etapu finansowania prywatnego do publicznego, a jednocześnie wspiera powroty na giełdę tych firm, które wcześniej zostały z niej zdjęte w wyniku wykupów.
Piąty element stanowi konkurencyjny sektor bankowy, który aktywnie rozwija ofertę produktów inwestycyjnych, odpowiadając na wysoką mobilność klientów – ponad 16 proc. z nich zmieniło dostawcę produktu inwestycyjnego w latach 2017–2022, co jest najwyższym wynikiem w Europie. Banki, pozostając istotnym źródłem finansowania przedsiębiorstw, jednocześnie wspierają rozwój rynku kapitałowego poprzez dystrybucję produktów inwestycyjnych i oferowanie usług zwiększających uczestnictwo klientów w rynku. Wysoka stopa zwrotu z akcji sektora bankowego wzmacnia dodatkowo zaufanie społeczne do inwestowania długoterminowego.
W latach 2000–2024 mediana wartości IPO wyniosła 8 mln USD, co potwierdza, że rynek zapewnia dostęp do kapitału także mniejszym przedsiębiorstwom. Wnioski raportu wskazują, że rozwój szwedzkiego rynku jest efektem spójności instytucjonalnej, stabilnych rozwiązań systemowych i kultury inwestowania, a zaufanie budowane na poziomie lokalnym odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu wysokiego poziomu uczestnictwa inwestorów.
Publikacja raportu zbiegła się w czasie z wizytą szwedzkiej delegacji biznesowej Business Sweden na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, która była jednym z kluczowych punktów programu oficjalnej wizyty pary królewskiej Szwecji w Polsce. Spotkanie Swedish – Polish Capital Investment Meeting zgromadziło ponad 160 przedstawicieli biznesu, administracji publicznej, funduszy inwestycyjnych i instytucji rynku finansowego z obu krajów. Wydarzenie stanowiło platformę do rozmów o inwestycjach, innowacjach oraz konkurencyjności europejskiej gospodarki, a także okazję do pogłębienia współpracy pomiędzy rynkami kapitałowymi Polski i Szwecji.