Aktualność

Młodzi Polacy wiedzą więcej, ale niemal połowa nigdy nie inwestowała. Nowe badanie Fundacji GPW

W ciągu dwóch lat liczba młodych dorosłych posiadających co najmniej podstawową wiedzę o inwestowaniu wzrosła o niemal połowę – z 31 proc. do 44 proc. Na rynku kapitałowym inwestuje co trzecia badana osoba, podczas gdy blisko połowa nigdy tego nie robiła. Taki obraz płynie z drugiej edycji badania „Inwestowanie oczami młodych dorosłych – wiedza, przekonania, postawy, zachowania”, przeprowadzonego na zlecenie Fundacji GPW w partnerstwie z Noble Securities. Wyniki raportu zostały zaprezentowane podczas 6. edycji Dnia Edukacji Finansowej w siedzibie Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Badanie pokazuje, że aktywność inwestycyjna młodych dorosłych, czyli osób w grupie wiekowej 18-35 lat, pozostaje umiarkowana. Obecnie inwestuje 35 proc. badanych, 12 proc. ma przerwę w inwestowaniu, ale zamierza do niego wrócić, a 5 proc. zrezygnowało z dalszych inwestycji mimo wcześniejszych doświadczeń. Największą grupę (48 proc.) stanowią osoby, które nigdy nie inwestowały.

– Wyniki pokazują, że młodzi Polacy wiedzą o inwestowaniu coraz więcej, ale między wiedzą a podjęciem działania nadal pozostaje duża przestrzeń. Niemal połowa badanych nigdy nie inwestowała. Dlatego edukacja finansowa powinna dziś coraz mocniej koncentrować się na planowaniu przyszłości i dążeniu do osiągania poczucia bezpieczeństwa finansowego. Chcemy pokazywać, jak świadomie stawiać pierwsze kroki, rozumieć ryzyko i budować dobre nawyki finansowe – mówi Alina Bączar, prezes zarządu Fundacji GPW.

Inwestowanie dla bezpieczeństwa, nie dla szybkiego zysku

W przeprowadzonym badaniu młodzi inwestorzy rysują się jako ostrożna grupa, dla której inwestowanie wiąże się przede wszystkim z budowaniem bezpieczeństwa finansowego. 56 proc. młodych dorosłych inwestuje głównie po to, aby uniknąć finansowych problemów w przyszłości, podczas gdy 44 proc. wskazuje przede wszystkim swobodę finansową, realizację marzeń i zwiększanie zamożności. Do najważniejszych celów inwestowania należą m.in. zabezpieczenie przyszłości, w tym emerytalnej, ochrona pieniędzy przed inflacją, przygotowanie środków na przyszłe potrzeby oraz zakup nieruchomości. Wśród osób już inwestujących 73 proc. preferuje możliwość osiągnięcia mniejszego zysku przy mniejszym ryzyku, 74 proc. wybiera strategię dochodzenia do celu „małymi krokami”, a 62 proc. deklaruje inwestowanie w różne aktywa jednocześnie.

Jednym z najważniejszych pozytywnych sygnałów płynących z raportu jest wzrost rzeczywistego poziomu wiedzy. Odsetek badanych posiadających podstawową wiedzę z zakresu ogólnych zasad inwestowania zwiększył się z 31 proc. w 2024 r. do 44 proc. w 2026 r. Średni odsetek poprawnych odpowiedzi dotyczących porównywalnych instrumentów inwestycyjnych wzrósł jednocześnie z ok. 28 do ok. 37 proc.

– Wzrost wiedzy inwestycyjnej jest jednym z najbardziej pozytywnych wyników tegorocznego badania. Jednocześnie nie obserwujemy zmniejszenia luki między wiedzą deklarowaną a rzeczywistą. Młodzi lepiej rozumieją inwestowanie, ale nadal mają tendencję do przeceniania znajomości poszczególnych instrumentów finansowych. To ważna wskazówka, że edukacja finansowa powinna rozwijać nie tylko wiedzę, ale też umiejętność krytycznej oceny własnych kompetencji – mówi prof. Katarzyna Sekścińska, autorka raportu, Research & Insight Studio.

Potwierdzają to wyniki. Przeciętnie co piąty młody dorosły deklaruje podstawową wiedzę na temat instrumentów inwestycyjnych, choć wynik testu tej oceny nie potwierdza. Największa rozbieżność dotyczy akcji (28 proc.) i obligacji (25 proc.). Wyzwaniem pozostaje również właściwe rozumienie ryzyka. Młodzi dorośli najlepiej rozpoznają je tam, gdzie jest ono silnie kojarzone z danym instrumentem – najczęściej wskazywane są kryptowaluty i akcje, odpowiednio przez 46 i 44 proc. badanych. Gorzej natomiast radzą sobie z oceną ryzyka mniej oczywistego, np. utratą realnej wartości oszczędności wskutek inflacji. To ważny obszar dla edukacji finansowej, szczególnie w kontekście produktów emerytalnych i zasad ochrony oszczędności.

AI wchodzi do edukacji inwestycyjnej

Zmieniają się również źródła wiedzy o finansach. Rodzina i znajomi nadal pozostają najczęściej wskazywanym pojedynczym źródłem informacji o inwestowaniu (26 proc.), ale tuż za nimi są media społecznościowe (24 proc.). Z kolei 15 proc. badanych wskazuje narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji jako jedno z pięciu najważniejszych źródeł wiedzy o inwestowaniu.

– Młodzi inwestorzy zmieniają sposób, w jaki szukają wiedzy. Fakt, że generatywna sztuczna inteligencja już dziś jest dla części z nich jednym z ważnych źródeł informacji o inwestowaniu, pokazuje skalę tej zmiany. Dla instytucji rynku finansowego to bardzo czytelny sygnał: musimy być tam, gdzie młodzi faktycznie szukają informacji, mówić prostym językiem i pomagać im odróżniać wiarygodną wiedzę od treści, które mogą prowadzić do błędnych decyzji – mówi Eliza Dąbrowska, dyrektor ds. rozwoju usługi doradztwa inwestycyjnego Noble Securities.

Co istotne, 87 proc. osób wykorzystujących generatywną AI do zdobywania wiedzy inwestycyjnej deklaruje, że zawsze lub zazwyczaj sprawdza uzyskane informacje w innych źródłach. W całej badanej grupie informacje inwestycyjne zawsze lub zazwyczaj weryfikuje 75 proc. młodych dorosłych, wobec 65 proc. w 2024 r.

Produkty emerytalne zyskują w oczach młodych

Raport pokazuje także wyraźną poprawę postrzegania rozwiązań służących dodatkowemu oszczędzaniu emerytalnemu. 46 proc. respondentów uważa PPK za sensowne rozwiązanie wobec 37 proc. jeszcze dwa lata temu. IKE z kolei tak postrzega 45 proc. badanych wobec 34 proc. w 2024 roku, IKZE 44 proc. wobec 32 proc., a PPE 39 proc. wobec 31 proc.

Najlepiej postrzegane jest PPK. 64 proc. badanych uważa je za dobre zabezpieczenie emerytalne, 63 proc. za rozwiązanie opłacalne, 67 proc. za proste, a 65 proc. za niewymagające specjalistycznej wiedzy. Jednocześnie raport wskazuje, że produkty emerytalne są nadal częściej postrzegane jako oszczędzanie niż inwestowanie.

Dzień Edukacji Finansowej na warszawskiej Giełdzie

Wyniki raportu zostały zaprezentowane podczas 6. edycji Dnia Edukacji Finansowej, która odbyła się 27 października na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i online. Organizatorem wydarzenia jest Fundacja GPW, a współorganizatorem GPW w Warszawie. Wnioski z raportu stały się punktem wyjścia do debaty „Od edukacji finansowej do odwagi podejmowania własnych decyzji inwestycyjnych”. W programie Dnia Edukacji Finansowej znalazły się także m.in. zagadnienia związane z inwestowaniem i oszczędzaniem, bezpieczeństwem finansowym, Osobistymi Kontami Inwestycyjnymi, rozwiązaniami emerytalnymi, ETF-ami, obligacjami oraz wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Patronat nad Dniem Edukacji Finansowej objęli: Minister Edukacji, Ministerstwo Finansów, Rada Edukacji Finansowej oraz Konferencja Rektorów Uczelni Ekonomicznych. Wydarzenie realizowane jest w ramach kampanii World Investor Week, koordynowanej w Polsce przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego.

O badaniu

Badanie „Inwestowanie oczami młodych dorosłych – wiedza, przekonania, postawy, zachowania” zostało zrealizowane w sierpniu 2026 r. metodą CAWI na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna. Objęło 1100 pracujących Polaków w wieku 18–35 lat. Autorką raportu jest dr hab. Katarzyna Sekścińska z Research & Insight Studio. Badanie zrealizowano na zlecenie Fundacji GPW, w partnerstwie z Noble Securities.