LOP-y (Komunikat)

Komunikat
Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA
z dnia 6 listopada 2012 r.

W nawiązaniu do komunikatu GPW z dnia 22 października 2012 r. w sprawie zaprzestania publikowania przez GPW informacji o koncentracji pozycji w kontraktach terminowych oraz w związku z pytaniami kierowanymi do GPW odnośnie wejścia w życie z dniem 1 listopada 2012 r. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 236/2012 z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego oraz właściwych rozporządzeń wykonawczych, GPW przedstawia dodatkowe informacje, które ułatwią zrozumienie nowego porządku regulacyjnego i informacyjnego w tym zakresie.

1. Przejrzystość rynku regulowanego jest jedną z podstawowych zasad mających wpływ na jego bezpieczeństwo i musi być oparta na informacjach kompletnych, umożliwiających ich właściwą interpretację. Wprowadzenie nowych przepisów unijnych w zakresie ujawniania pozycji krótkich netto w akcjach jest wprowadzeniem takiego właśnie ładu informacyjnego i jest nakierowane na wzrost bezpieczeństwa uczestników rynku.
    
2. Współczesny rynek instrumentów finansowych wykazuje się niezwykle wysokim stopniem skomplikowania i zależności. Informacje niepełne, zwłaszcza stosowane jako substytut dostępnej informacji pełnej, niosą ryzyko błędnych interpretacji. Narzędzia, które mają identyfikować i ujawniać ryzyka związane z określonymi zachowaniami inwestorów muszą być dostosowane do tego wysokiego stopnia skomplikowania rynków. Stosowanie narzędzi uproszczonych (takich jak stosowana przez ostatnie lata przez GPW publikacja informacji o koncentracji pozycji w kontraktach terminowych) jest uzasadnione wyłącznie wtedy, kiedy narzędzia właściwe nie funkcjonują. Wprowadzenie nowych przepisów unijnych w zakresie ujawniania pozycji krótkich netto jest wprowadzeniem narzędzi identyfikacji i ujawniania ryzyk rzeczywistych, będących wynikiem rzeczywistej ekspozycji określonego inwestora na określone ryzyko inwestycyjne. Tym samym traci uzasadnienie stosowanie rozwiązań uproszczonych i przejściowych.
    
3. Nowe regulacje unijne dotyczące obowiązku ujawniania (organom nadzoru oraz publicznie) krótkich pozycji netto zostały przygotowane zgodnie z w/w zasadami i pominęły uproszczoną metodę stosowaną dotychczas w Polsce. Przygotowanie takiego rozwiązania kompleksowego, obejmującego obowiązki sprawozdawcze inwestorów zawierających transakcje w różnych systemach obrotu (jak również poza nimi), na różnych instrumentach finansowych oraz w różnych krajach możliwe było tylko na poziomie przepisów prawa unijnego.
    
4. Przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 236/2012 dotyczące pozycji krótkiej w akcjach nie dotyczą wyłącznie pozycji krótkiej osiąganej w wyniku krótkiej sprzedaży. Istota Rozporządzenia koncentruje się na ryzykach wynikających z zajmowania krótkich pozycji (w ujęciu netto) na różnych instrumentach finansowych w ramach transakcji zawieranych w różnych systemach obrotu (oraz poza nimi), w różnych krajach. Mówi o tym m.in. pkt 10) preambuły do Rozporządzenia:
   „W celu zapewnienia całościowej i skutecznej przejrzystości ważne jest, aby wymogi zgłaszania objęły nie tylko pozycje krótkie powstałe w wyniku obrotu akcjami lub długiem państwowym w ramach systemów obrotu, ale również pozycje krótkie powstałe w wyniku obrotu poza systemami obrotu oraz pozycje krótkie netto powstałe w wyniku stosowania instrumentów pochodnych, takich jak opcje, kontrakty terminowe futures, instrumenty powiązane z indeksami, kontrakty na różnice kursowe i kontrakty spread bet dotyczące akcji lub długu państwowego.”
    
5. W/w Rozporządzenie zwraca uwagę na działania inwestycyjne mające związek ze wszelkimi rodzajami interesów gospodarczych uczestników rynku. Mówi o tym m.in. pkt 11) Preambuły do Rozporządzenia:
   „Przy obliczaniu pozycji krótkich lub długich należy uwzględnić wszelkiego rodzaju interesy gospodarcze osoby fizycznej lub prawnej w odniesieniu do wyemitowanego kapitału podstawowego spółki lub do wyemitowanego długu państwowego państwa członkowskiego lub Unii. Uwzględnione powinny być zwłaszcza interesy gospodarcze uzyskane bezpośrednio lub pośrednio poprzez stosowanie instrumentów pochodnych takich jak opcje, kontrakty terminowe futures, kontrakty na różnice kursowe i spread bets dotyczące akcji lub długu państwowego, jak również wskaźniki, koszyki papierów wartościowych i fundusze indeksowe ETF.”
    
6. W/w Rozporządzenie nakłada na uczestników rynku obowiązek zgłaszania do lokalnego organu nadzoru informacji o posiadaniu znacznych krótkich pozycji netto. Pozycje krótkie netto w akcjach, gdy pozycja ta osiąga stosowny próg powodujący obowiązek publikacji lub spada poniżej tego progu, są publicznie ujawniane. W Polsce informacje te są umieszczane na stronie internetowej prowadzonej przez Urząd KNF pod adresem: http://rss.knf.gov.pl/RssOuterView.
    
7. Art. 3 ust. 1 i 2 w/w Rozporządzenia podają definicję pozycji długiej oraz krótkiej w akcjach. Z przepisów tych wynika, że pozycja długa lub krótka powstaje nie tylko w efekcie odpowiednio kupna lub krótkiej sprzedaży akcji, ale również zawarcia innej transakcji, której skutkiem lub jednym ze skutków jest uzyskanie korzyści finansowej w przypadku odpowiednio wzrostu lub spadku ceny danej akcji. Z kolei Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) Nr 918/2012 w części 1 Załącznika I wskazuje listę instrumentów, poprzez które można uzyskać ekspozycję na akcje przynoszącą korzyść finansową w przypadku wzrostu lub spadku ceny akcji. Lista ta zawiera takie instrumenty jak opcje, kontrakty terminowe typu futures, kontrakty na różnice kursowe (CFD), fundusze ETF, warranty etc.
    
8. Do celów obliczania pozycji krótkiej netto w akcjach, zgodnie z art. 3 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 236/2012 r. stosuje się model opisany w Art. 10, części I załącznika II do Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 918/2012 z dnia 5 lipca 2012 r. Regulacja ta opisuje również sposób postępowania w przypadku pozycji w instrumentach syntetycznych, których wartość jest uzależniona od ceny innych instrumentów finansowych (akcji). Pozycje z tytułu tych instrumentów finansowych (akcji) oblicza się, biorąc pod uwagę udział danego instrumentu (akcji) w bazowym koszyku, indeksie lub funduszu.
    
9. Zgodnie z regulacjami unijnymi pozycja krótka jest wyznaczana w ujęciu netto (powstaje po odjęciu pozycji długich od pozycji krótkich). W ten sposób otrzymywana jest informacja o rozmiarze pozycji, która faktycznie będzie osiągać korzyść w efekcie spadku ceny danych akcji. Proces kalkulacji pozycji netto ma obejmować bardzo szeroki zakres instrumentów finansowych jak również miejsc obrotu. Publikacja ta jest pozbawiona wątpliwości interpretacyjnych, wskazuje stronę zaangażowania (pozycja krótka), a ponadto ujawniana pozycja dotyczy konkretnego inwestora. Publikacja informacji o koncentracji w ujęciu stosowanym dotychczas przez GPW (na podstawie informacji przekazywanych przez Urząd KNF) dotyczyła pozycji w ujęciu brutto i to tylko w kontraktach terminowych (akcyjnych i indeksowych), przez co posiadała bardzo ograniczone możliwości interpretacyjne, a nawet mogła prowadzić do interpretacji błędnych. Celem zawarcia transakcji w kontraktach terminowych może być bowiem nie tylko spekulacja, ale również hedging, arbitraż, transakcje spreadowe, transakcje powiązane z innymi instrumentami etc. Celem takiej transakcji nie musi być więc osiągnięcie korzyści finansowej wynikającej ze zmiany ceny instrumentu bazowego dla kontraktu (np. spadku tej ceny), ale np. zabezpieczenie portfela akcji lub wykorzystanie chwilowej nieefektywności wyceny kontraktów.
    
10. Koncentracja publikowana przez GPW do końca października 2012 r. była wyznaczana na poziomie konta podmiotowego, a tymczasem jeden inwestor może operować wieloma kontami podmiotowymi, co uniemożliwia poznanie aktywności określonego inwestora nawet w obszarze samych kontraktów terminowych. Poza sferą ujawnienia pozostawał ponadto cały obszar inwestycji w instrumenty powiązane.
     
11. Pozostawienie publikacji GPW przy równoległym istnieniu publikacji wynikającej z regulacji unijnych tworzyłoby ryzyko ujawnienia danych personalnych strony transakcji giełdowej, co byłoby naruszeniem zasady anonimowości obrotu giełdowego.
     
12. Wprowadzenie regulacji unijnych stwarza mechanizmy umożliwiające właściwą identyfikację ryzyk i rzetelne informowanie o nich uczestników rynku, a tym samym eliminuje potrzebę stosowania rozwiązań lokalnych i uproszczonych.

Dla pełniejszego zrozumienia nowych zasad funkcjonowania obowiązku raportowania znaczących pozycji krótkich netto konieczne jest szczegółowe zapoznanie się przynajmniej z następującymi regulacjami unijnymi, mającymi bezpośrednie zastosowanie na terenie wszystkich państw członkowskich: 

a) ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 236/2012 z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego,

b) ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 826/2012 z dnia 29 czerwca 2012 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 236/2012 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących wymogów w zakresie zgłaszania i ujawniania pozycji krótkich netto, szczegółowej treści informacji, które mają być udostępniane Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych w odniesieniu do pozycji krótkich netto, oraz metody obliczania obrotu na potrzeby ustalenia akcji objętych wyłączeniem,

c) ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 827/2012 z dnia 29 czerwca 2012 r. ustanawiające wykonawcze standardy techniczne dotyczące środków podawania do publicznej wiadomości pozycji netto z tytułu akcji, formy, w jakiej mają być przekazywane Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych informacje w odniesieniu do pozycji krótkich netto, rodzajów umów, porozumień i środków, które w odpowiedni sposób zapewniają dostępność akcji lub instrumentów związanych z długiem państwowym na potrzeby rozrachunku oraz dat i okresu na potrzeby ustalenia głównego systemu obrotu akcją, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
Nr 236/2012 w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego,

d) ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 918/2012 z dnia 5 lipca 2012 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 236/2012 r. w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego w odniesieniu do definicji, obliczania pozycji krótkich netto, pokrytych swapów ryzyka kredytowego z tytułu długu państwowego, progów powodujących obowiązek zgłoszenia, progów płynności w odniesieniu do zawieszenia ograniczeń, znacznych spadków wartości instrumentów finansowych i wystąpienia niekorzystnych zdarzeń.